چگونه یک موتور DC را تست کنیم
موتور DC از سه قسمت کلی تشکیل شده است این قسمت ها شامل:
1- استاتور (میدان تحریک)
2- آرمیچر (روتور)
3- مکانیزمهای جاروبک و نگهدارنده جاروبک
گهگاه ما این سوال را از مشتری هایمان می پرسیم: چگونه ما می توانیم با یک وارسی سریع آرمیچر ببینیم آرمیچر سالم است یا خیر؟ تست موتور DCچگونه است؟
اگر شما اهم متر در اختیار داشته باشید، یک سری وارسی ها شامل سه مرحله وجود دارد که به شما می گوید که آرمیچر موتور به درستی کار می کند یا خیر. در ابتدا ما بایستی موارد پایه ای مربوط به طراحی آرمیچر را بفهمیم.
مقالات مشابه دیگری در مورد نحوه تست موتورهای تکفاز و سه فاز القایی داریم که از طریق لینک های زیر می توانید دسترسی پیدا کنید.
یک آرمیچر (شکل بالایی) دارای تعدادی سیم پیچی است که از طریق تیغه های کموتاتور به صورت سری به یکدیگر متصل هستند، سیم پیچی به دور دندانه های استک هسته پیچیده شده و به تیغه کموتاتور بعدی متصل شده است. سیم پیچی به همین صورت ادامه می یابد و به طور مشابهی در تمام محیط آرمیچر پیچیده می شود.
حلقه ها به صورت هادی های موازی یا تک هادی (سیم) هستند و می توانند چندین بار بر دور دندانه استک پیچیده شوند (اصطلاحا تعداد دور بوبین نامیده می شوند). قطر سیم مورد استفاده بسته به توان موتور و نوع طراحی می تواند متغیر باشد. هر سیم با استفاده از لعاب لاک پوشش داده و عایق شده اند، بدین ترتیب هر حلقه سیم نسبت به حلقه سیمهای دیگر در بوبین عایق هستند. و این حلقه سیم فقط به تیغه های کموتاتور ختم می شوند. در هر بوبین چند دور سیم بر روی هسته آهنی برای ایجاد الکترومغناطیس پیچیده شده اند. هنگامی که به برق متصل شود، یک میدان الکترومغناطیسی در آرمیچر موتور ایجاد می شود.
این میدان الکترومغناطیسی با میدان مغناطیسی سیم پیچی میدان ایجاد شده در استاتور(در موتورهای اونیورسال و موتورهای DC دارای سیم پیچی میدان) یا آهنربای دائم موجود در استاتور (در حالتی که میدان استاتور آهنربای مغناطیس دائم باشد) واکنش متقابل دارد، که باعث ایجاد نیروی مغناطیسی شده که باعث جذب کردن یکدیگر می شوند، و یک گشتاور را در شفت آرمیچر ایجاد می کند که باعث چرخش آن می شود.
اگر یک الکتروموتور در محیطهای خیلی سخت، از نظر شرایط محیطی و دمای آن به کار گرفته شده و بچرخد احتمالا باعث خواهد شد که دمای آن از محدوده دمای مجاز برای عایق بیشتر شود، همین مساله ممکن است باعث شکست عایقی سیم پیچهای موتور و اتصال کوتاه آنها به یکدیگر یا اتصال به هسته آرمیچر گردد. اگر سیم پیچ ها به همدیگر اتصال کوتاه شده باشند، میدان الکترومغناطیسی نمی تواند در آن سیم پیچی ایجاد شود، که باعث می شود که موتور به درستی کار نکرده یا کلا از کار بیفتد.
ویدئوی تست موتور DC – بخش اول روتور (آرمیچر)
در زمینه تست موتور DC دو ویدئوی زبان انگلیسی داریم که در موسسه موتور درایو ترجمه و به صورت حرفه ای ویرایش و زیرنویس شده است. بخش اول آن تست روتور است (مدت زمان ویدئو 4:23 دقیقه و حجم آن در کیفیت 480P تقریبا 17.5 مگابایت می باشد) این ویدئوی جذاب را از دست ندهید.
ویدئوی تست موتور DC – بخش دوم استاتور (بالشتک)
بخش دوم ویدئوی تست موتور DC در مورد تست استاتور یا همان بالشتک موتور DC است. (مدت زمان ویدئو 3:48 دقیقه و حجم آن در کیفیت 480P تقریبا 15.8 مگابایت می باشد) این ویدئوی جذا را ملاحظه بفرمایید.
تست موتور DC – بخش اول آرمیچر
تست 1
برای بررسی کردن وضعیت سیم پیچ های آرمیچر، احتمالا بایستی آرمیچر از موتور جدا شود. با این وجود، اگر طراحی موتور دارای نگهدارنده های جاروبک بیرونی باشد، شما می توانید پیچ های کلاهک نگهدارنده جاروبک را باز کنید و جاروبک ها را خارج کنید. با توجه به اندازه جاروبک، امکان دارد که اجازه پیدا کنید بدون باز کردن و جدا کردن آرمیچر از موتور، به کموتاتور دسترسی پیدا کنید.
اولین مرحله وارسی این است که تست مقاومت اتصال 180 درجه را انجام دهیم. از یک مولتی متر می توان به منظور اندازه گیری مقاومت در این تست استفاده کرد. مقاومت دو تیغه های کموتاتور که در روبروی همدیگر قرار دارند و 180 درجه با هم اختلاف مکانی دارند را اندازه گیری کنید. سپس آرمیچر را بچرخانید و مقاومت هر جفت تیغه که در روی کموتاتور روبروی هم هستند را اندازه گیری کنید. شکل 3 تعداد 32 تیغه کموتاتور را نمایش داده است شما باید آزمون تشریح شده را برای 16 جفت تیغه های کموتاتور انجام دهید.
مقاومتی که شما اندازه گیری خواهید کرد، به تعداد حلقه ای بوبین سیم پیچ و اندازه سیم مورد استفاده بستگی دارد. همچنین به ولتاژ کاری که موتور برای آن طراحی شده نیز بستگی دارد. برای مثال، یک موتور 90 Vdc هادی های کوچکتر و تعداد دور بیشتری در بوبین خود دارد که مقاومت آن را افزایش می دهد در حالیکه یک موتور با توان مشابه و ولتاژ 12 Vdc هادی های بزرگتری داشته و تعداد دور بوبین سیم پیچ آن و در نتیجه مقاومت آن کمتر است. اگر چه احتمالا شما از اینکه مقدار مقاومتی که سیم پیچ آرمیچر باید داشته باشد،
اطلاعی ندارید اما در هر بار اندازه گیری مقدار عددی که شما قرائت می کنید باید یکسان باشد. اگر مقدار مقاومت به میزان زیادی متغیر است، می تواند نشان دهنده این باشد که یک مشکلی در سیم پیچی وجود دارد. یک افت در مقاومت می تواند نشان دهنده اتصال کوتاه سیمهای بوبین باشد. یک خیز بزرگ در مقدار مقاومت می تواند نشانگر این باشد که یک سیم در مسیر خود سوخته یا منقطع شده است که باعش قطع شدن مدار گشته است.
تست 2
دومین تست برای وارسی، چک کردن مقاومت تیغه به تیغه است (مطابق شکل بالا). بدین طریق هر بوبین در آرمیچر موتور تست خواهد شد. مجددا، یک مقدار مشخص بر اساس طراحی موتور (سیمهای هر حلقه، تعداد دور هر سیم پیچ و قطر سیم است). مانند تست اول، مساله مهم این است که در هر اندازه گیری مقادیر قرائت شده بایستی یکسان باشد( توجه: مقدار مقاومتی که در این مرحله اندازه گیری خواهید کرد کمتر از تست قبلی است،
چونکه شما فقط مقاومت یک بوبین را اندازه می گیرید. در تست نخست، اندازه گیری انجام شده شامل مقاومت کل بوبین های سری بین دو تیغه بود) مشابه با تست1، یک افت در مقدار مقاومت قرائت شده نشان دهنده وجود اتصال کوتاه بین حلقه های سیم در هر بوبین است و یک خیز بزرگ در اندازه مقاومت، نشانگر سیم سوخته یا شکسته در بوبین است.
تست 3
سومین و آخرین تست اندازه گیری مقاومت هر تیغه کموتاتور نسبت به هسته آهنی آرمیچر است. اگر هسته آرمیچر موتور مستقیما به شفت آرمیچر پرس شده باشد، شما می توایند جهت اندازه گیری از شفت آرمیچر نیز استفاده کنید. با این وجود، در برخی موارد شفت آرمیچر از هسته آن عایق شده است. در این حالت، شما بایستی اندازه گیری را از هر تیغه مستقیما نسبت به هسته آرمیچر انجام بدهید. در هر دو حالت، تیغه ها نباید به هیچ وجه به هسته آرمیچر و شفت آن پیوستگی (اتصال) الکتریکی داشته باشند.
چگونه سیم پیچی میدان موتور DC تست کنیم؟
سیم پیچی میدان در موتورهای DC در استاتور قرار گرفته است و معمولا به صورت مستقل در موتورهای تحریک مستقل یا به صورت موازی با سیم پیچ آرمیچر در موتورهای شنت به برق DC متصل می گردد. تعمیر سیم پیچی میدان در یک موتور DC نسبت به سیم پیچی آرمیچر کم هزینه تر و راحت تر می باشد.
جهت صحت سنجی سیم پیچی میدان سه تست مختلف را همانند آرمیچر انجام داده و در پایان نتیجه گیری می کنیم. تمامی تستهای مذکور با استفاده از یک مولتی متر و در سه مرحله انجام می شود.
مرحله اول
در صورتی که موتور شما دو قطب باشد و شما دو عدد جاروبک داشته باشید دو سیم پیچ متمرکز در میدان خواهید داشت که به دور کفشک قطب پیچیده شده اند. پس از جدا کردن آرمیچر و جاروبک ها شما چهار سر مربوط به دو سیم پیچی (دو قطب) خواهید داشت. سر و ته سیم پیچی قطب 1 را با اهم متر اندازه گیری کرده و مقدار آن را یادداشت کنید. همین کار را برای قطب دوم نیز انجام دهید.
در صورتی که مقاومت دو سیم پیچی اختلاف معناداری با هم داشته باشد احتمالا یکی از سیم پیچها آسیب دیده است مقاومت خیلی بزرگ نشان دهنده قطع سیم پیچی میدان می باشد.
مرحله دوم
در این مرحله همه سیمهای خروجی از سیم پیچی میدان را به همدیگر متصل کرده و پروب مولتی متر را در حالی که در حالت تست مقاومت اهمی است به سیم ها متصل کرده و پروب دیگر مولتی متر را به بدنه متصل کرده است. دقت کنید که اتصال به بدنه در جایی که لایه لاک یا وارنیش وجود دارد انجام نشود قسمتی از بدنه را بخراشید تا از اتصال درست مطمئن شوید در صورتی که مقاومت خیلی بزرگی را نشان دهد )بیش از چند ده مگا اهم) اتصال بدنه وجود نداشته و شکست عایقی در سیم پیچی رخ نداده است. مقاومت کوچک نشان دهنده وجود نشتی در سیستم عایقی و تخریب سیم پیچی است.
تست موتور DC محدود به آزمون های فوق نیست. برخی از موتورهای بزرگتر ممکن است سیم پیچی قطب کمکی و سیم پیچی جبرانگر نیز داشته باشند که بایستی جداگانه تست شوند. شناخت ساختمان موتور، نحوه عملکرد آن و روابط حاکم بر آن کمک می کند بتوان بهتر و دقیق تر کار تست و عیب یابی آن را انجام داد.
مقالات دیگری در زمینه تعمیر موتور DC در وبسایت موتور درایو منتشر کرده ایم که از طریق لینک های زیر می توانید به آنها دسترسی پیدا کنید.
منبع؛ groschopp.com
66 دیدگاه ها
سلام مهندس.برای اندازه گیری جریان لوازم برقی مانندجاروبرقی چگونه باهم متربایدتست کنیم.جارو بابا به برق وصل باشه بعد اهم مترو کجاو چطور درمدارقراربدیم.
سلام ج.اد جان
همان طور که می دانید آمپر متر بایستی بصورت سری در مدار قرار گیرد. اکثر مولتی مترها یک رنج اندازه گیری 10 آمپر دارند. سلکتور مولتی متر را بر روی آن تنظیم کنید و پروبهای مولتی متر را در سوکت مربوط به اندازه گیری 10 آمپر متصل کنید و آن را با وسیله تحت آزمون بصورت سری قرار دهید در صورتیکه تجهیز جریانی بیش از 10 آمپر بکشد فیوز حفاظت اندازه گیری می سوزد و باید تعویض شود.
سلام مهندس عزیز-یه دریل دست دوم خریدم که پلاک مشخصاتش کنده شده -فروشنده میگفت که با برق 110ولت کار میکنه-ولی مطمئن نبود چطوری میش مطمئن شد که ولتاژ کارش چنده؟110ولته یا 220ولت-
سلام حمیدرضای عزیز
می توان با استفاده از یک ااتوترانس برق را ابتدا 110 ولت به دریل داد و تست کرد اگر توان مورد نظر را داشت که درست است و اگر توان آن کم بود ولتاژ را به 220 ولت برسانید و تست کنید.
شوخی: یک روش دیگر هم اینکه بزنید به برق 220 ولت اگر سوخت نتیجه می گیریم که 110 ولت بوده است.
سلام ،خدا قوت ، جناب مهندس ارمیچر موتور جاروبرقی(universal) را چطور و طبق کدام روش باید پیچید ، کموتاتور24تیغه و ارمیچر 12شیار دارد، ممنون میشم راهنماییم کنید .
سلام وحید جان
برای سیم پیچی این نوع آرمیچر البته نمی توانید از چند خطی که من اینجا می توانم توضیح بدهم استفاده کنید. اما این را بدانید که چند برابر بودن تعداد تیغه های کلکتور نسبت به شیارهای آرمیچر باعث بهبود کموتاسیون و کم شدن جرقه های زیر جاروبک می شود. از یک تیغه کلکتور شروع می کنند و یک کلاف را مثلا در شیار 1 به 6 می پیچند و پس از اتمام آن در تیغه دوم وصل می کنند و کلاف بعدی را هم در همان شیارهای 1 به 6 می پیچند. از کلاف سوم داخل شیارهای 2 و 7 پیچیده می شود و هر دو کلاف داخل یک شیار قرار می گیرد. یک مقدار پیچیده است.
سلام آقای مهندس .یک تردمیل دارم بردش سوخته .آیا می شه موتورش که dc180 ولت هست رو ولومی کنم یا حتما نیاز به برد داره
سلام محمدعلی
با ولوم نمی شود ولتاژ موتور DC را کنترل کرد. اما با اتوترانس و یک عدد یکسو کننده می توان این کار را انجام داد.
باسلام – قبل از هرچیز، از اینکه برای رفع اشکال وقت میگذارید بسیار ممنون و متشکرم– مهندس جان ؟ آیا روش پیچیدن روتر و آرمیچر بادست ، احتیاج به مهارت و اصول خاصی دارد یا اینکه مهم فقط پیچیدن سیمها کنارهم و روی هم است؟ یا به عبارتی چیدمان سیمها و موازی بودن و درکنارهم بودن هم، مهم است یا پیچیدن به صورت نامنظم و تداخلی اشکالی دارد؟؟
سلام محمد جان
معمولا در کارگاههای تعمیراتی هم سیمها را با دست می پیچند. و پس از پیچیدن به پیچیدن ماشین خیلی نزدیک می شود. برای استحکام سیم پیچی باید سفت و محکم پیچیده شود. و بصورت متقارن یک بوبین پیچیده شود و سپس بوبین متقارن آن پیچیده شود. باید نشان دهم اما قابل انجام است.
سلام مهندس من اهم کلکتور ارمیچرو میگیرم همه ی تیغه ها اتصال کوتاه نشون میده ولی به بدنه هسته اتصالی نداره به نظر شما نیاز به سیم پیچی داره یا قابل اصلاحه.
سلام مسعود جان
اگر اهم 180 درجه آرمیچر را می گیرد. در صورتیکه ولتاژ موتور کم باشد قطر سیمها زیاد بوده و تعداد دور سیم پیچی آرمیچر کم می باشد و در نتیجه مقاومت اهمی آن نیز کوچک است. از روی ظاهر سیم پیچی هم می توان به خراب بودن سیم پیچ پی برد. رنج اهم متر را در رنج پایین قرار دهید.
سلام و من دو تا واتر پمپ آکواریوم dc دارم . یکیشون خراب شده . وقتی با دست میچرخونمش چند دور میزنه و دوباره میایسته . درایورش سالمه چون با اون یکی امتحانش کردم . واتر پمپ گرون قیمتیه . آیا راه چاره ای داره . ( واتر پمپ زتلایت 12000 لیتر بر ساعت )
سلام محمد جان
یاتاقانهای موتور را روغن کاری کنید و سعی کنید در صورتیکه گیر مکانیکی دارد آن را برطرف کنید. مقاومت سیم پیچهای مختلف را اندازه گرفته و با سیم پیچی مشابه در موتور سالم مقایسه کنید. در صورتیکه نتیجه نگرفتید به یک تعمیرکار نشان دهید.
سلام وقتتون بخیر من یک موتور DC پنج کیلو وات دارم که موقع خاموش روشن فیوز هارو میپرونه البته گاهی اوقات.دلیلش چیه؟
سلام علیرضای عزیز
حتما می دونی که موتورهای DC متوسط هم به مدار راه اندازی نیاز دارند چونکه نیروی محرکه الکتریکی EA در زمان راه اندازی صفر است جریان زیادی می کشند. موتور را تست کنید در صورتیکه سالم بود بایستی در زمان راه اندازی برابر با ولتاژ ترمینال تقسیم بر مقاومت آرمویچر جریان بکشد در صورت نیاز از یکی از روش های راه اندازی موتورهای DC بهره بگیرید.
با سلام و خسته نباشید من یک پمپ باد فندکی دارم، که با برق 12 ولت فندک خودرو کار میکنه و کاربردش برای بادکردن چرخ های خودرو هستش. الان مدتیه که وقتی به فندک خودرو وصلش میکنم و روشنش میکنم، سریعا فیش فندکی رو آب میکنه و موتور هم هیچ صدا و چرخشی نداره، سیم پیچ روتور ظاهرا سالمه و فقط چند جا لاک پریدگی مشاهده میشه. استاتور هم از نوع آهنربای دائم هست. دلیلش چیه و اگر از سیم پیچ روتور هست، آیا میشه میتونم خودم سیم پیچیش کنم؟ ضمنا استاتورش (میدان بیرونی) دو تا آهنربای دائم هست. ممنون میشم راهنمایی بفرمائید.
سلام امیر جان
اینکه فیش فندکی رو آب میکنه دلیل بر این است که جریان زیادی می کشد یا در طول سیم اتصال به پمپ اتصال مثبت به منفی وجود دارد یا آرمیچر موتور آسیب دیده است. که باید ارزیابی شوند. موتورهای کوچک برای تعمیرات به صرفه نیستند و تعمیرات آنها نیز بسیار سخت است. چون سیمهای خیلی نازکی دارند.
سلام
موتور دی سی که هنگام راه اندازی صدای خیلی بلندی بدهد مشکلش چیست؟حتی درصورتی که به بار متصل نباشد
سلام خانم مهرجو
عوامل متعددی می تواند باعث ایجاد صدای زیاد شود اما به تجربه این صدا اگر صدای مکانیکی بلبرینگ نباشد. بدلیل تنظیم نبودن ذغال ها، خرابی کلکتور و یا مشکل در سیم پیچ آرمیچر است.