مقدمه
یکی از کارهای نسبتا ساده اما دقیق، تست خازنهای الکتروموتور تکفاز است. شما با خواندن این مقاله، می توانید به راحتی و در چهار مرحله، خازن الکتروموتور تکفاز را تست کنید. پس از تعیین خرابی موتور نیاز به تعویض خازن دارید مطالعه مقاله ” تعویض خازن راه انداز و دائمی موتور تکفاز ” توصیه می گردد.
۱–قطع برق الکتروموتور
در اولین مرحله تست خازنهای الکتروموتور، ایمنی کار موتور را از برق ورودی قطع کنید. مطلوب و ایده آل این است که کابل و یا دو شاخه جدا شود. اما احتمالا قطع کردن کلید مدار کافی باشد البته بایستی برای جلوگیری از وصل مجدد برق چاره ای اندیشید. مثلا کلید را قفل کرد. رویه تست خازن فقط بایستی پس از اطمینان از قطع بودن برق شروع شود.
۲- دشارژ کردن خازن
هنگامی که شما قصد کردید شرایط و مقدار الکتریسیته خازن را تست کنید انجام یک کار برای خالی کردن انرژی ذخیره شده در خازن ضروری است. با استفاده از یک تیغه فلزی یا آچار پیچ گشتی با دسته عایق ولتاژ ذخیره شده در خازن را دشارژ کنید. این کار براحتی توسط اتصال کوتاه کردن ترمینالهای خازن انجام می شود. خازن تحت آزمون ممکن است در هنگام دشارژ کردن جرقه زده و صدای پاپ از خود بدهد. این طبیعی است.
۳ – جدا کردن ترمینال خازن از الکتروموتور
نیاز است قبل از انجام تست خازنهای الکتروموتور خازن از مدار جدا گردد. برای جدا کردن خازن یکی و یا هر دو ترمینال خازن تحت آزمون را از الکتروموتور جدا کنید. جدا کردن فقط یک سمت خازن نتیجه مطلوب را می دهد. اما جدا کردن کامل خازن از موتور، اتصال پروبهای اندازه گیری را کمی مشکل می کند.
۴- تست خازن با استفاده از مولتی متر
با استفاده از مولتی متر آنالوگ (تا حدود ۱۵۰ میکروفاراد)
از یک مولتی متر آنالوگ می توان برای تست اتصال قطع – وصل استفاده کرد. در شروع کار رنج اهم متر را در رنج ۱k قرار دهید. پروبها را به دو سر ترمینالهای خازن وصل کنید. (دو سر ترمینال خازن را به صورتی که یک باطری را وصل میکنید، متصل کنید.) حرکت متوالی عقربه را در صفحه مشاهده خواهید کرد.
توجه: خازنهای AC مورد استفاده در موتورهای الکتریکی غیر پلاریزه هستند و از اینرو ترمینال مثبت و منفی ندارند. و اهمیتی ندارد که در حین آزمون پروبهای مولتی متر را با چه پلاریته ای به خازن وصل می کنید. اگر عقربه سریعا به نقطه صفر رفته و با شارژ شدن خازن مقاومت نیز افزایش یابد نشان می دهد که خازن هنوز سالم و خوب است. اگر مقاومت صفر شود ولی هیچ صعودی به سمت بالا نداشته باشد خازن خراب است. اگر خازن در هنگام اتصال مولتی متر به پایانه ها اتصال باز را نشان دهد نیز خازن خراب است.
با استفاده از مولتی متر دیجیتال
بسیاری از مولتی مترهای سطح متوسط امکان اندازه گیری مقدار ظرفیت خازنی را در تست خازن دارند. پروبها را به ترمینالهای خازن وصل کنید، مولتی متر را در حالت تست خازن قرار داده و عدد نمایش داده شده در صفحه نمایش را قرائت کنید. بیشتر خازنها یک تلرانس تولید دارند وقتی که نو هستند اختلاف ۱۰%± و یا کمتر در مقایسه با مقدار نوشته شده بر روی خازن مناسب است. معمولا خازنهایی که فرسوده می شوند، مقدار ظرفیت آنها افت می کند. و در هنگامی که در این تست قرائت مولتی متر به زیر مقدار ذکر شده سقوط کند خازن بایستی تعویض شود.
علت سوختن خازن موتور تک فاز
در آخر بهتر است، برخی از علل سوختن و خرابی خازن موتور تک فاز را بیان کنیم. خازن ها به دلایل مختلف از جمله فرسودگی ، پیری ، اتصال با قطبیت معکوس(در خازنهای AC این مورد صدق نمی کند) ، آسیب مکانیکی در هنگام مونتاژ ، خرابی دی الکتریک ، آسیب ناشی از درجه حرارت بالا در هنگام لحیم کاری ، کار ، آزمایش و غیره خراب می شوند. اما مهمترین دلیل خرابی خازنهای راه انداز قرار گرفتن طولانی مدت (بیشتر از چند ثانیه) در مدار می باشد. در صورتیکه خازن الکتروموتور شما آسیب دیده است. موسسه موتور درایو عرضه کننده انواع خازنهای الکتروموتور می باشد. با شماره های 40331927-021 و 40331967-021 تماس بگیرید.
خلاصه ای کوتاه و مفید
برای تست خازنهای الکتروموتور این چهار مرحله را بایستی انجام داد؛ 1-قطع برق الکتروموتور 2- دشارژ کردن خازن 3- جداکردن یک یا هر دو ترمینال خازن از الکتروموتور 4- تست خازن توسط مولتی متر آنالوگ یا دیجیتال
مرجع؛ capacitorformotor.com
ویدئوی نحوه تست خازنهای الکتروموتور در موسسه موتور درایو تهیه شده است. می توانید در ادامه آن را مشاهده کنید.
186 دیدگاه ها
سلام لباسشویی سطلی قدیمی دارم قبل اینکه لباس بریزیم توش میچرخه البته اب داره ولی وقتی لباس میریزیم دیگه نمیتونه بچرخونه اگه امکان داره راهنمایی بفرمایید ممنون
سلام بهرام جان
احتمال دارد سیم یچی آسیب دیده باشد و احتمال قوی تر نیز این است ظرفیت خازن موتور کم شده باشد. ظرفیت خازن را با مولتی متر تست کنید و در صورتیکه بیشتر از 5 درصد از ظرفیت نوشته شده بر روی آن کمتر بود با خازنی مشابه تعویض کنید.
سلام.آیا موتور هود آشپزخان سه سرعته قدیمی خازن دارند؟من بدون خازن به برق وصل کردم کار میکند ولی زود داغ می شود.علت چیست؟
سلام آقای نوری
موتورهای هود آشپزخانه دو نوع هستند که در بازار به عنوان موتور نوع K و موتور نوع توربو شناخته می شوند نوع K موتور قطب چاکدار دارد که ساختار آنها فاقد خازن است اما موتورهای توربو خازن دار می باشند. نوع K بیشتر در هودهای زیر کابینتی استفاده می شوند.
سلام جک پارکینگی تکفاز دارم که یک از جکها وقتی به انتهای کورس می رسد در جهت معکوس شروع به حرکت نمی کند ولی وقتی قبل از انتهای کورس متوقف شود شروع به حرکت می کند. بدین صورت که کورس کامل آن 20 ثانیه طول می کشد و در انتها برای بستن درب موتور شروع به کار نمی کند ولی وقتی زمان کار را به 18 ثانیه کاهش می دهم موتور بدون مشکل و به دفعات کار می کند. اجزا مکانیکی و الکتریکی موتور چپ و راست را جابجا کرده ام و مشخص شده است که فقط یکی از استاتورها این حالت را ایجاد می کند و عیب از قطعات دیگر نیست اهم هر دو سیم پیچهای استاتور سالم 82-85 و استاتوری که به نظر معیوب است 75-75 اهم است هر کدام از موتورها دارای یک خازن حدود 8 میکروفاراد هستند به نظر شما عیب از کجاست؟
سلام
احتمال دارد خازن موتور آسیب دیده و ظرفیت آن کم شده باشد. خازن را تست کرده و در صورت نیاز آن را تعویض کنید.
باسلام و تشکر موتور تکفاز با خازن تا زمانیکه با دست چرخانده نشود حرکت نمیکند و جهت حرکت هم به جهت چرخاندن بستگی دارد ممکن است خازن ایراد داشته باشد؟ باتشکر
سلام علی جان
این موارد بدین معنی است که سیم پیچی استارت وارد مدار نمی شود یا سیم پیچی سوخته یا پلاتین و گاورنر ایراد دارد یا خازن خراب شده است. اینها را چک کنید.
سلام خسته نباشید نقشه سربندی یک موتور تک فاز دو سرعته ( موتور فن کویل ) با 150 وات قدرت که خازن 3 میکرو برای آن خریده ام را می خواهم – چنانچه هزینه هم داشته باشد تقدیم می کنم با تشکر محمود روزبهانی 97/09/30
سلام آقای روزبهانی
هر شرکت تولید کننده موتور نقشه مخصوص به خود را دارد که احتمالا بر روی پلاک آن درج شده است. با استفاده از یک اهم متر در صورتیکه ساختمان داخلی الکتروموتور را بشناسید می توانید سر سیمها را شناسایی کنید. می توانید از یک سیم پیچ با تجربه کمک بگیرید. در صورتیکه موتور شما الکتروژن می بود نقشه را تقدیم می کردم و مساله مالی هم وجود نداشت.
با سلام من یک سنگ سنباده رو میزی قدیمی دارم که سرعتش خیلی کم شده آیا میتونه از خازن باشه؟ در ضمن بعضی وقتها خود به خود جهت چرخشش معکوس میشه و باید از نو روشنش کنی علتش چیه؟ ممنون
سلام مسلم جان
توضح ندادید که موتور تکفاز شما از چه نوعی است. در صورتیکه از نوع خازن دائم باشد با ضعیف شدن خازن دیر راه می افتد یا اصلا راه اندازی نمی شود. احتمال دارد خازن ظرفیت خود را از دست داده باشد یا سیم پیچ استارت آسیب دیده باشد و یا اینکه در صورتیکه دو خازنه باشد مجموعه گاورنر و پلاتینها ایراد دارند.
سلام اقای مهندس سبزی خوردکن بعد این که سبزی رو داخلش میریزم وبعد کلید خوردشو میزنم شروع به کار میکنه بعد چند دور تیغه اش وایمیسه دلیل چی میتونه باشه ؟؟؟
سلام علی جان
سازندگان سبزی خورد کن معمولا اطالاعات خیلی کمی در مورد الکتروموتور دارند و من نمونه های بسیاری دیده ام که الکتروموتور به اشتباه سایز شده است و چون وسیله بدرد بخوری نیست و معمولا برای تکمیل کردن جهیزیه استفاده می شود موتور ضعیفی دارند احتمالا موتور شما ایراد پیدا کرده است و در یک حالت کمتر محتمل، بدلیل داغ شدن بیش از اندازه سیم پیچی احتمال دارد موتور ترموگارد داشته و ترموگارد مدار را قطع کرده است. دستگاه را به یک تعمیرکار نشان دهید.
سلام یک دینام دو خازنه تکفاز برای علف خرد کن داریم که خالی کار میکنه ولی وقتی میخواد علف خرد کنه گیر میکنه وفیوز میبره علت چیست
سلام اصغر جان
احتمال دارد سیم پیچی آسیب دیده باشد و احتمال دیگر خراب شدن یا کم شدن ظرفیت خازن و یا ایراد در گاورنر و تخته پلاتین موتور می باشد. همه این موارد باید بررسی شوند نمی توان نظر قطعی داد.
باسلام الکتروموتور پمپ باد را وقتی به برق میزنم شروع به کار میکند و بعد از 2 ثانیه فیوز میپرد لطفا عیبش را بگویید از خازن است یا اتصالی دارد یاسیم پیچ سوخته؟
سلام وحید جان
در صورتیکه خازن ضعیف شده باشد احتمال دارد موتور نچرخد، در صورتیکه موتور می چرخد بعید است خازن باعث ایجاد عیبهای اینچنینی شود. احتمالا سیم پیچی آسیب دیده است. سیم پیچی را تست کنید. احتمال دیگر وجود گیرهای مکانیکی است که باعث می شود بار روی موتور و توان مکانیکی آن از توان نامی موتور بیشتر شده و باعث عملکرد فیوز گردد.
با سلام و عرض ادب خدمت شما تعمیر کار هستم یه سوالم اینه که در الکتروموتر ها مثل پمپ آب کولر آبی یا موتور دینام آبکشی تک فاز خانگی بدنه برق دار میشود در حالی که وقتی با مولتی متر سیم پیچ ها رو تست میکنم هیچ اتصالی با بدنه ندارند و وقتی دو شاخ برق را بر عکس یعنی جای فاز و نول را جا به جا میکنم مشکل حل میشه علت چیه ؟ چون جاهایی که نصب میکنم با تاکید فراوان میترسم دو شاخ رو صحیح نزنن و فاز و نول جابه جا بشه و …. البته در بعضی موتور ها اینجور هست نه همه ممنون میشم جواب بدین و راهنمایی کنین آیا میشه پل دیود سر راهش قرار بدم که از هر طرف برق وصل شد و شاخ به پریز زده شد بعد از پل دیود جای فاز و نول ثابت بمونه؟ از طرفی هم بعد از پل دیود جریان برق از acبهdc تبدیل میشه اینم یه مشکل که شاید موتور کار استاندارش و انجام نده ؟!
سلام عقیل جان
موتور، یخچال و یا هر وسیله دیگری که برقدار می شود بدلیل وجود نشتی در تجهیز برقی می باشد و با مولتی متر قابل تشخیص نیست روش درست استفاده از مگر برای پیدا کردن نشتی عایقی است. اما قرار دادن پل دیود که باعث DC شدن ولتاژ می شود و البته این نشتی در خانه ای که کلید RCD و سیستم ارت دارد باعث از مدار خارج شدن برق منزل توسط این تجهیز خواهد شد. شما به دنبال نشتی و رفع عیب باشید. این ایرادی است که باید رفع شود.