مقدمه
در بسیاری از تاسیسات تجاری و صنعتی، اتوماسیون هر فرآیند و کنترلهای مرتبط با آنها به مقدار قابل توجهی بر اساس الکتروموتورها یا موتورهای القایی و اینورترها یا همان درایوهای فرکانس متغیر (VFDs)است. اینورترها که درایوهای سرعت متغیر (ASD) نیز نامیده می شوند. به رایج ترین و مقبول ترین تجهیزات کنترل سرعت متغیر در این حوزه و همچنین تجهیزات خانگی تبدیل شده اند.
به طور گسترده ای برای کنترل هواسازها، چیلرها، پمپها، کانوایره، فنها و کمپرسورها تا ماشینهای خیلی پیچیده با چند اینورتر مورد استفاده قرار می گیرند. افزایش استفاده از اینورتر یا درایوهای فرکانس متغیر(VFD) نگهداری و عیب یابی چنین تجهیزات صنعتی مهمی را در حال حاضر به یک چالش مهم برای نگهداری، عیب یابی و استفاده کارآمد و موثر از آنها جهت کاهش زمان خواب و از کار افتادن تاسیسات تبدیل کرده است.
در این مقاله قصد داریم به روشهای عیب یابی و تعمیر اینورتر (درایو فرکانس متغیر) با استفاده از یک مولتی چند منظوره بپردازیم.
توجه: درایو سرعت متغیر، درایو فرکانس متغیر، VFD، VSD ، درایو را در بین صنعتگران ایرانی عموما نحت عنوان اینورتر می شناسند. اینورتر یکی از اجزای درایو فرکانس متغیر می باشد.
شکل 1 – اجزای سازنده درایو سرعت متغیر
تعریف
درایوهای سرعت متغیر یا اینورترها کنترل کننده الکترونیکی هستند که برای کنترل سرعت موتور الکتریکی استفاده می شوند. موتور الکتریکی می تواند موتور القایی یا موتور سنکرون باشد. درایو های سرعت متغیر یا اینورترها سرعت موتور القایی را با تغییر دادن فرکانسو ولتاژ تغذیه موتور تغییر می دهند.
اینورترها یا درایو های فرکانس متغیر با عنوان درایو های با فرکانس قابل تنظیم (AFD) ، درایوهای با سرعت قابل تنظیم(ASD)، درایوهای سرعت متغیر (VSD)، مبدل فرکانس (FC) ، میکرو درایوها و درایوهای اینورتر نیز شناخته می شوند.درایو سرعت متغیر در مقایسه با گزینه مد بهره بردای سرعت ثابت انرژی کمتری استفاده می کند. به طور نوعی، شما می توانید 20 تا 50 درصد از انرژی را با استفاده از درایو سرعت متغیر (اینورتر) در کاربریهای فن و پمپ صرفه جویی کنید.
سه جز اصلی یک اینورتر به شرح زیر است؛
واحد مدار یکسوکننده
در ابتدا اینورتر (درایو سرعت متغیر) برق ورودی AC را با استفاده از پل دیوید تمام موج سه فاز به برق DC طبقه میانی تبدیل می کند.
واحد مداریِ DC (باس DC)
سپس برق DC میانی را در خازنهای توان بالا که قادر هستند ولتاژ و بار زیادی را برای چند دقیقه در خود نگهداری کنند ذخیره می کنند.
واحد مداری وارونگر (Inverter)
و در پایان، واحد اینورتر برق ولتاژ مدار DC را گرفته و به برق سینوسی AC تبدیل می کند که م تواند بوسیله موتور AC استفاده شود. اینورتر از تکنیکهای مدولاسیون پهنای باند جهت ایجاد ولتاژ AC سه فاز در خروجی برای موتور استفاده می کند.
اما عیب یابی درایو سرعت متغیر یا اینورتر معمولا یک چالش است. اینورتر (درایو) ترکیب پچیده ای از قطعات الکترونیک قدرت و مدارات الکترونیکی حساس است.
ویدئوی عیب یابی و تعمیر اینورتر
در زمینه عیب یابی و تعمیر اینورتر یک ویدئوی زبان انگلیسی داریم که در موسسه موتور درایو ترجمه و به صورت حرفه ای ویرایش و زیر نویس شده است. (مدت زمان ویدئو هشت و نیم دقیقه و حجم آن در کیفیت ۴۸۰P تقریبا 37.6 مگابایت می باشد) این ویدئوی جذاب را از دست ندهید.
عیب یابی یک اینورتر (درایو سرعت متغیر)
وقتی اینورتر از کار می افتد. به خاط داشته باشید موارد مقدماتی را چک کنید( صفحه نمایش کنترل کننده، اتصالات و دماها)، موتور را چک کنید، و درایو را چک کنید تا شواهدی بدست بیاورید که کدام بخش از درایو مشکل دارد. بهترین راه برای عیب یابی اینورتر (درایو فرکانس متغیر) بازبینی و بررسی با چشم است. گرد و غبار و زنگار ایجاد شده بر روی هیت سینک درایو را تمیز کنید. سپس سفت و محکم بودن تمامی سیمهای اتصالات را چک کنید. اتصالات شل در سیم کشی درایو در مسیر عبور برق ورودی و اتصال به موتور از دلایل اصلی خرابی اینورتر هستند.
برق سه فاز ورودی باید مورد بررسی قرار بگیرد و نباید انحرافی بیش از 5% از مقدار نامی خود داشته باشد. ولتاژ خط نامتقارن می تواند باعث مشکلات قابل توجهی در درایو گردد. و در ادامه ولتاژ و جریان خروجی های درایو را چک کنید. مشکل در ورودی ها به درایو می تواند باعث مشکلات متعدد گردد. یک درایو یا اینورتر می تواند بدلیل سرج و شکم دادن ولتاژدچاراضافه ولتاژ و زیر ولتاژ بودن شده و از مدار خارج شود یا شاید بدلیل خطاهای مرتبط با موتور مانند اضافه بار قطع گردد.
اگر پس از بررسی ظاهری و چشمی مشکل همچنان پابرجا بود، تعدادی راهکار در زیر ارائه شده است که در جهت عیب یابی اینورتر یا درایو سرعت متغیر می تواند مفید واقع شود.
مرحله یک: یکسو کننده ورودی را چک کنید.
قبل از شروع به کار، همیشه به خاطر داشته باشید که برق را قطع کنید و منتظر باشید تا ولتاژ باس DC تخلیه شده و مدار بدون ولتاژ باشد. یک مولتی متر دستی تهیه کرده و پروب آن را روی باس DC وصل کنید. سلکتور انتخاب رنج مولتی متر را بر روی مد تست دیود قرار دهید. سیم رابط مشکی را از ترمینال منفی مولتی متر به مثبت باس DC که که معمولا با “+” برچسپ خورده است یا نزدیک ترمینالهای برق متصل کنید. اگر مطمئن نیستید به دفترچه راهنمای سازنده مراجعه کنید یا با سازنده تماس بگیرید.
سپس، سر سیم یا پروب قرمز رنگ را به هر کدام از سه فاز ورودی برای چک کردن دیود یکسو کننده متصل کنید. شما در این حالت افت ولتاژ بایاس مستقیم دیود (0.3 ولت تا 0.6 ولت) را بر روی هرک دام از ترمینالها قرادت می کنید. سپس شما می توانید سر پروب قرمز رنگ مولتی متر را بر روی پلاریته منفی باس DC قرار دهید. این معمولا با علامت “-” بر روی آن برچسپ خورده و نزدیک ترمینالهای برق قرار دارد
سر پروب مشکی رنگ مولتی متر که به ترمینال منفی متصل است را بر روی هر کدام از سه فاز ورودی قرار دهید و در جستجوی افت ولتاژ دیود در بایاس مستقیم باشید. اگر شما در بایاس مستقیم و معکوس تحت پیکر بندی که در بالا ذکر شد یک عدد را خواندید، پل دیودی ورودی اتصال کوتاه شده است. ولی اگر شما در هر دو بایاس مستقیم و معکوس با مدار باز مواجه شدید، آنگاه احتمالا دیودها سوخته یا مدار باز شده اند. از شکلهای زیر کمک بگیرید.
مرحله دو: خروجی اینورتر یا درایو سرعت متغیر را چک کنید.
سیم رابط قرمز مولتی متر را به منفی “-” باس متصل کرده و سیم رابط مشکی مولتی متر را به هر کدام از سه ترمینال های خروجی به موتور متصل کنید. شما بایستی مجددا افت ولتاژ بایاس مستقیم را قرائت کنید. حالا، ترتیب را برعکس کنید با قرار دادن سر سیم مشکی مولتی متر بر روی “+” باس dc و سر سیم قرمز مولتی متر بر روی هر کدام از ترمینالهای خروجی موتور، منتظر افت بایاس مستقیم دیود باشید.
اگر شما در هر دو بایاس مستقیم و معکوس تحت پیکر بندی اشاره شده در بالا، قرائت داشته باشید، خروجی اتصال کوتاه شده است و اگر شما مدار باز ببینید آنگاه قطعات خروجی آسیب دیده یا فیوز باس dc مدار باز شده است. به صورت فیزیکی تجهیزات خروجی را بازرسی کنید. آنها می توانند در عملکرد خود شکست بخورند یا حتی می توانند از نظر فیزیکی منفجر شده باشند، اما ما همچنان افت ولتاژ دیود را قرائت کنیم. (یعنی قرائت افت ولتاژ به تنهایی کافی نیست) به شکلهای زیر توجه کنید.
مرحله سوم: خازنهای باس DCرا چک کنید.
در ابتدا، از نظر ظاهری و فیزیکی خازنها را برای یافتن علائم آسیب دیدگی نظیر ترک خوردن یا بدشکل و دفرمه شدن محفظه بررسی کنید، یا اینکه بررسی شود فیش های خازن در بالای آن شل شده یا به داخل فرو رفته نباشد. سپس، مولتی متر را برای اندازه گیری مقاومت تنظیم کرده و مقاومت دو سر خازن را همان گونه که در شکل 10 نشان داده است اندازه گیری کنید. برای خازنی که اتصال کوتاه شده باشد قرائت مولتی متر نزدیک به عدد 0 اهم خواهد بود.
در این حالت شما نباید اتصال کوتاه قرائت کنید (اتصال کوتاه نشان دهنده خراب بودن خازن است). اگر درایو فرکانس متغیر چندین خازن دارد، ممکن است یکی از آنها باز باشد، تنها روش قطعی برای پی بردن به آن قرار دادن اسیلوسکوپ بر روی باس DCبرای دیدن ریپل ولتاژ است. اخطار، یک چنین آزمونی که تحت ولتاژ انجام می گیرذد بایستی توسط تکنسین ها و مهندسین آشنا با یک چنین تستهایی بر روی مدارهای با انرژی بالا انجام گیرد.
https://motordrive.ir/inverter-and-vfd-service-and-repair/
مرحله چهارم: منبع تغذیه داخلی را چک کنید.
فرض کنید که چکهای قطع بودن برق را گذرانده اید، انگاه برق را به درایو اعمال کنید. در اغلب درایوها، توان از طریق تعداد یک یا بیشتر از منابع تغذیه سوئیچینگ به باسDC تامین می گردد. یک بررسی سریع این مورد این است که اطمینان یابیم نور صفحه کلید روشن شده است، اگر این طور نباشد منبع تغذیه سوئیچینگ شما خراب شده است.
نتیجه گیری
در پایان اگر همه اقدامات منجر به عیب یابی و تعمیر اینورتر شما نشد. شما می توانید اینورتر یا درایو خود را برای تعمیر به ما بسپرید ما یکی از مجهزترین کارگاه های تعمیر اینورتر در ایران را تجهیز کرده ایم. در کوتاه ترین زمان عیب درایو را تشخیص داده و به شما اعلام قیمت خواهیم کرد و در صورت تایید شما تعمیر خواهیم کرد.
در صورتیکه اینورتر شما آسیب جدید دیده و قصد خرید اینورتر جدید را دارید. موتور درایو عرضه کننده انواع اینورترهای ایرانی شامل: اینورتر پرتو صنعت ، اینورتر آگر و اینورتر پنتاکس و اینورترهای چینی شامل: اینورتر اچ پی مونت، اینورتر اینوت invt، اینورتر تتا و اینورترهای کره ای شامل اینورتر ال اس LS، اینورتر آیمستر می باشد. برای خرید اینورتر با بهترین قیمت نمایندگی با ما تماس بگیرید.
مرجع؛ Troubleshooting a Variable Frequency Drive/ Newsletter from Agilent Technologies












158 دیدگاه ها
با عرض سلام و خسته نباشید ما یک اینورتر دلتا مدل VFD-B داریم روی جعبه اینورتر کد توان 075 می باشد که بیانگر 10 اسب می باشد ولی داخل پارامترهای اینورتر کد توان 15 که بیانگر 2 اسب می باشد وجود دارد. آیا امکان این وجود دارد که جعبه اینورتر را با یک اینورتر بالاتر عوض کرده باشند؟ یا مشکل از جایی دیگر است؟
سلام جناب کریمی
اینورتر 1.5 کیلووات با 7.5 کیلووات خیلی تفاوت سایز دارند و معمولا جعبه آنها را نمی توان جابجا کرد. از سایز قطعات و اندازه خازن اینورتر می توان به توان آن پی برد.
سلام مهندس یک تابلو فرمان اسانسور مدل اراد به همراه درایو hpmont و موتور 5.5kw و ups 2kw داریم .زمانی که برق ورودی قطع میشه و تابلوفرمان روی حالت ups قرار میگیره درایو خطای dc bus low میزنه و موتور اصلا حتی زیر بار نمیره یعنی کنتاکتش نمیگیره. مقدار dc bus voltage در پنل درایو 560v هست . ایا راهکاری دارید؟ با تقدیم احترام
سلام امین جان
یو پی اس 2 کیلووات برای درایو 5.5 کیلووات قطعا کم است و چون موتور جریان می کشد مدارات حفاظتی UPS وارد شده و ولتاژ خروجی را کم
سلام مهندس خسته نباشید، آیا سری کردن 2 اینورتر امکان پذیر هست؟ یعنی خروجی یک درایو رو به ورودی یک درایو با توان بالاتر وصل کرد؟
سلام پؤمان جان
احتمالا بشه این کار را انجام داد اما احتمال دارد مدارات حفاظتی درایو اولی عمل کند. اصلا چرا می خواهید یک چنین کاری کنید؟
درود مهندس کریمی گرامی در مورد درایو stober
سلام و عرض ادب اینورتر مدل S310 برند تکو داریم که خطای 0C-5 میده و بدون اتصال به موتور هم این مشکل هست با اتصال ترمینال مثبت مولتی متر در حالت دیود به پایه منفی مدار و اتصال ترمینال مثبت به پایه های U V W مقدار 0.4 برای پایه های U و V نشون میده اما به W وصل میکنم اتصال کوتاه نشون میده آیا مشکل از IGBT هستش و سوخته؟
سلام محمد جان
در این حالت شما فقط می توانید دیود موازی با عنصر IGBT را تست کنید برای تست IGBT ماژول را از مدار جدا کنید و مطابق با روشی که در مقاله “نحوه تست IGBT اینورتر” در وبسایت توضیح داده ایم ماژول IGBT را تست کنید.
با سلام خدمت مهندس یه اینورتر ls ic5 دارم که err Oct میده دفترچه رو.مطالعه کردم واسه igbt هست آیا دلیل دیگه میتونه داشته باشه ،ight رو میشه با خوبه و قلع کش تعویض کرد یا بروور هم لازمه ممنون میشم راهنمای کنید
سلام مجتبی جان
یک مقدار کلمات بد تایپ شده اند و من تعدادی را متوجه نشدم. برای تعویض IGBT بستگی به نوع آن دارد. برخی اتصالات فیشی و یا پیچی دارند و برخی در مدار لحیم شده اند. باز کنید خودتان متوجه می شوید که باید چه کار کنید.
سلام خروجی درایو التیوار 31 دو فاز شده و به جای 220 ولت 380 ولت میده ورودی اینورتر 220 تکفازه وارد منو که میشم واس تنظیمات فقط به یکی از منوهاش دسترسی دارم و نمیشه رو منوهای دیگش بشم
سلام مسعود جان
با این توضیحات شما نظری نمی توانم بدهم، باید از نزدیک بررسی شود.
سلام من ls ig5دارم دستکاری شده و سرعتش از ۹۰ بالاتر نمیره خواستم ببینم چه عددی رو باید تغییر بدم
سلام جلال جان
معمولا تنظیم سرعت و یا فرکانس max است که میزان حداکثر فرکانس کاری موتور را تعیین می کند 90 فرکانس است یا سرعت بر حسب RPM. موارد دیگری هم می تواند از افزایش سرعت جلوگیری کند. یکی از آنها حفاظتهای درایو می باشد شما معمولا عددی را به عنوان جریان نامی و جریان حداکثر در درایو یا اینورتر تنظیم می کنید در صورتیکه موتور اضافه بار داشته باشد و یا آسیب دیده و جریان بیشتری از شبکه بکشد درایو اجازه نمی دهد که جریان بیش از حد تنظیم شده افزایش یابد و لذا فرکانس را کاهش می دهد تا در جریان نامی قرار دهد. چون فرکانس بیشتر سرعت و توان بیشتری را سبب می شود.
درود بر شما درایو lsic5 خطای فن داشته وفن را تعویض کردم الان فن کار میکنه ولی خطای فن از روی درایو از بین نرفت لطفا راهنمایی کنید.
سلام پوریا جان
هیت سینک را هم تمیز کنید و چک کنید که جهت چرخش فن درست باشد. در موارد دیگر باید از نزدیک بررسی شود.
سلام آقای مهندس من رشته اصلی ام الکترونیک هستش ولی به مدت 5 سال هست در زمینه برق صنعتی دریک شرکت مشغول به کارم خیلی دلم میخواد در زمینه تعمیر و عیب یابی درایوها فعالیت کنم باور کنید وقتی یه درایو خراب میشه زجر میکشم از اینکه نمیتونم خودم تعمیرش کنم و میفرستن بیرون شرکت برا تعمیر توروخدا به عنوان برادر بزرگتر منو راهنمایی کنین نمیدونم باید چیکار کنم تعمیرکارها هم معمولا چیزی به ادم نمیگن منم دلم میخواد پایه ای تو این زمینه یاد بگیرم تعمیرات رو حاضرم هر کاری انجام بدم تا یاد بگیرم ممنون بابت پیج آموزنده و خوبتون
سلام علیرضای عزیز
ما در این زمینه کلاس برگزار نمی کنیم اما در تهران آموزشگاههایی هستند که در زیمنه تعمیر بردهای صنعتی کلاس آموزشی دارند شاید شرکت در این کلاسها تا حدودی بتواند به شما کمک کند و بعد از آن کار بر روی بلوکهای تشکیل دهنده یک درایو است و سپس تلاش و آزمون و خطا و جستجو در اینترنت. اینها به ذهنم می رسد.