تست سیم پیچ موتور سه فاز با اهم متر

عیبهای یک موتور، مکانیکی یا الکتریکی است با تست کردن سیم پیچهای موتور میتوان صحت الکتریکی آن را چک کرد که در این مقاله بدان پرداخته شده است.

تست سیم پیچ موتور سه فاز با اهم متر

در ابتدا برای آشنایی با ساختمان موتورهای القایی سه فاز " ساختمان موتورهای القایی سه فاز " را مطالعه نمایید.

انواع مختلفی از موتورهای جریان متناوب وجود دارند که هر کدام مشخصات مکانیکی و عملکردی متفاوتی دارند. متداولترین نوع آنها موتورهایی هستند که آنها را اصطلاحا قفس سنجابی می نامند. به این دلیل قفس سنجابی نامیده می شود که روتور آنها شبیه چرخ دواری است که در قفس همستر یا سنجاب وجود دارد. یک موتور قفس سنجابی نوعی دارای شش اتصال سر سیم در جعبه اتصالات که سر و ته سه سیم پیچ های سه فاز هستند، می باشد. اگر کسی بخواهد با یک موتور AC سه فاز کار کند، دانستن نحوه اتصالات برای اتصال ستاره و یا مثلث موتور و اینکه چگونه یک ایراد الکتریکی را پیدا کند، خیلی مهم است. اساسا سیم پیچهای موتور می توانند دچار چهار ایراد زیر گردند.

  • سیم پیچ قطع شده (مقاومت سیم پیچ نامحدود)
  • سیم پیچ اتصال کوتاه شده (مقاومت سیم پیچ صفر یا کمتر از مقدار معمول)
  • نشت سیم پیچ به زمین یا بدنه (جریان نشتی از یک سیم پیچ به زمین/خنثی)
  • تعداد دو یا بیشتر از سیم پیچها به یکدیگر اتصال کوتاه شده اند (جریان نشتی از یک سیم پیچ به سیم پیچ دیگر برقرار است)

تمامی مشکلات گفته شده در بالا را می توان با یک اهم متر ساده عیب یابی کرد. قبل از هر کاری شما نیاز دارید که بدانید بوبینها چگونه به شش ترمینال موجود در تخته ترمینال متصل شده اند. در اینجا یک عکس یک موتور به عنوان نمونه ارائه شده است. جعبه اتصالات یک موتور جریان متناوب

همانگونه که می توانید ببینید، در واقع شش ترمینال محل اتصال در دو ردیف چیده شده اند. از آنجاییکه هر سیم پیچ یک سر و یک ته دارد، قابل فهم است که این شش اتصال می توانند به سه جفت تفکیک شوند، که هر جفت به سر و ته یک سیم پیچ متصل شده اند. شاید منطقی به نظر برسد که این سه جفت اتصال به شیوه قائم بر روی هم قرار بگیرند، اما این کار را در عمل انجام نمی دهند. در موتورها اتصالات مطابق الگوی متقاطع زیر است.

اتصالات سرسیم سیم پیچها در تخته ترمینال

شاید شما متعجب شوید که چرا سیم پیچها به صورت متقاطع به پایه ترمینالها متصل شده اند و بطور عمود قرار نگرفته اند. پاسخ ساده است: برای اینکه بتوان به آسانی با پلهای مسی اتصال ثابت ایجاد کرد.. اتصال دائمی هنگامی استفاده می شود که موتور به صورت ستاره یا مثلث متصل می شودو فرض بر این است که نحوه اتصال آن در حین کارکرد موتور تغییر نمی کند. این حالت معمولا در هنگامی استفاده می شود که موتور کوچک بوده ( کوچکتر از 3.5 کیلووات) و یا اینکه موتور با یک اینورتر یا انواع دیگری از راه اندازهای الکترونیکی راه اندازی می شود. یک اتصال دایمی در تخته ترمینال با استفاده از 2 یا 3 عدد پل فلزی انجام می شود.

 

 

برای مثال فرض کنید که موتور به صورت ستاره متصل شده است، در اتصال ستاره، برق سه فاز (R-S-T) به یکی از سرهای هر سیم پیچ سه فاز متصل شده است. و سرهای دیگر سیم پیچ در یک نقطه مشترک به همدیگر متصل (اتصال کوتاه) شده اند. اتصال ستاره را به آسانی می توان با پل زدن اتصالات افقی بالایی به یکدیگر در جعبه اتصالات موتور ایجاد کرد. در این حالت فازهای مختلف (R,S,T) به دیگر سرهای سطر افقی متصل می شوند. لطفا به شماتیک و توضیحات ارائه شده در شکل زیر توجه کنید.

اتصال ستاره سیم پیچی موتور سه فاز

حال فرض کنید که موتور به صورت مثلث متصل شود. در اتصال مثلث، انتهای هر سیم پیچ به شروع سیم پیچ دیگر متصل می شود. سیم پیچهای در یک محیط دایره متصل می شوند، و بدین سان سه تا گره تشکیل می شود. آنگاه سه فاز را به این گره ها متصل می کنند. اتصال مثلث به آسانی با اتصال پلها به طور عمود در هر ستون تخته ترمینال در جعبه اتصالات انجام می شود.

اتصال مثلث سیم پیچی موتور سه فاز

نکته آخری که باید ذکر شود این است که: هر سه سیم پیچ دارای مقاومت یکسان هستند. البته فهم دلیل آن خیلی راحت است و در اینجا توضیحات بیشتری ارائه نمی گردد.

چک کردن سیم پیچی موتوری که هنوز متصل نشده است.

عدم اتصال موتور به این معنا است که هیچ پل مسی در پایانه ها به صورت مثلث یا ستاره متصل نیست. و پلها از ترمینال جدا شده اند. همه کاری که شما باید انجام دهید این است که سر و ته هر سیم پیچ را پیدا کنید. اتصالات را مطابق شکل زیر شماره گذاری می کنیم.

ترمینال موتور سه فاز بدون پلها

فرض کنید که شما از پایانه 1 شروع کرده اید و قصد دارید سر جفت آن را پیدا کنید. شما پروب اول اهم متر را به پایه 1 متصل می کنید، و سپس پروب دیگر اهم متر را به پایه های A, B, C و 2, 3 و زمین (بدنه موتور) متصل کنید. اگر موتور مشکلی نداشته باشد، شما باید بین همه پایه ها و زمین ، به جزء یکی از پایه ها مقاومت بی نهایت را داشته باشید. این پایه نمی تواند پایه یا اتصال A باشد.چون همان طور که گفتیم سیم پیچها با الگوی متقاطع متصل شده اند.

در ادامه شما همین فرآیند را تکرار کنید اما در این تکرارها پروب اول اهم متر را به پایه 2 متصل کنید و پروب دوم اهم متر را به پایه های A، B، C، 3 و زمین متصل کنید. توجه داشته باشید که نیاز به تست مجدد بین 2 و 1 ندارید چونکه این کار را قبلا انجام داده اید. مجددا، باید مقاومت بی نهایت را بین همه پایه ها و زمین به جزء یک پایه مشاهده کنید. این پایه نمی تواند معکوس پایه 2 (که پایه B است) باشد و همچنین نمی تواند پایه ای باشد که در اندازه گیری های قبلی پیدا کردیم.

در نهایت، شما مشابه همین فرآیند را با پروب نخست بر روی پایه 3 انجام دهید و پروب دوم بر روی پایه های A، B، C و زمین. حالا، شما می دانید که کدام یک از این سه با سر سیم شماره 3 جفت هستند. اگر برای مثال شما کشف کردید که ترمینال B با سر سیم ترمینال 1 و ترمینال C با 2 و بدیهی است A با 3 جفت هستند.

علاوه بر این شما می توانید مقاومت بین اتصال جفت سر سیمها مختلف را با یکدیگر مقایسه کنید. اگر مساوی با هم بودند موتور شما احتمالا سالم و بی عیب است. تلرانس 5% (و گاهی 10%) معمولا پذیرفتنی است. اگر اختلاف بیشتر باشد می تواند به این معنی باشد که قسمتی از سیمهای بوبین اتصال کوتاه شده اند و از اینرو طول کلی سیم پیچ کوتاه تر شده است. یافتن مشکل این چنین موتوری بسیار سخت و زمان بر است. معمولا، در موتوری که دارای سیم پیچ با حلقه های اتصال کوتاه شده است، پس از مدت کوتاهی سیم پیچی اتصال کوتاه شده آن کاملا تخریب خواهد شد.

خلاصه

  • شما قثط باید مقاومت یکسانی بین سه جفت سر سیم مشاهده کنید.
  • این سه جفت سر سیم باید به صورت متقاطع همانگونه که قبلا توضیح داده شد متصل شده باشند.
  • بایستی بین جفت های مختلف بقیه ترکیبها اتصالی وجود نداشته باشد. (مقاومت بی نهایت باشد)
  • و همچنین بین سر سیم های متصل به پایه ترمینالها و زمین نباید اتصال برقرار باشد. (باید مقاومت بی نهایت باشد)

اجازه بدهید به اتصال سر سیم های موتور در اتصال دائمی ستاره نگاهی بیاندازیم. در شکل زیر آورده شده است. اتصال سیم پیچها به حالت ستاره از شکل بالا شما می توانید ببینید که اگر پروب اول اهم متر به یکی از رابطها (برای مثال 1) متصل باشد و پروب دیگر به یکی دیگر از رابطها (برای مثال 2 یا 3) متصل گردد. اهم متر بایستی مقاومت دو سیم پیچی را که به صورت سری با هم متصل هستند را نشان دهد. اهم متر باید دو برابر مقاومت هر سیم پیچی را نشان دهد (چونکه هر سه سیم پیچ مقاومت یکسان دارند) حالا شما باید اندازه گیری هایی را انجام دهید، با متصل کردن پروب اول به پایه 1 ، پروب دیگر را به پایه های 2 ، 3 و زمین متصل کنید. اگر موتور مشکلی نداشته باشد، آنگاه بایستی مقدار مقاومت قرائت شده بین 1-2 و 1-3 بایستی دقیقا یکسان باشد. و اهم متر در اتصال بین پایه 1 و زمین مقاومت بی نهایت را نشان بدهد. اندازه گیری مقاومت سیم پیچ از محل رله حفاظتی البته خیلی واضح و مهم است که بایستی مطمئن شویم جریان برق در مدار وجود ندارد. به طور خلاصه

  • بایستی در هنگام اندازه گیری مقاومتها، مقاومت بین سه پایه اتصال که به برق وصل می شود، یکسان باشد.
  • مقاومت بین پایه (سر سیمها) و زمین، اتصال باز یا بی نهایت است.
  • در هنگام اندازه گیری، عدد قرائت شده از اهم متر باید دو برابر مقاومت هر سیم پیچ باشد.

اجازه بدهید به اتصال سر سیم های موتور در اتصال دائمی مثلث نگاهی بیاندازیم. در شکل زیر آورده شده است. اتصال سیم پیچها به حالت مثلث از نمودار کلی طرح بالا واضح است در این حالت سه گره وجود دارد که شما بدون تغییر در اتصالات می توانید اندازه گیری های خود را با اهم متر یک مولتی متر انجام دهید. سه گره 1، 2 و 3 . همانند قبل در هنگام اندازه گیری شما باید مقدار مقاومت یکسانی بین 1-2 ، 1-3 و 2-3 داشته باشد و همچنین بین 1-زمین و 2-زمین باید مقاومت بی نهایت را مشاهده کنید. محاسبه مقاومت اتصال مثلثبرای روشن شدن موضوع، اجازه بدهید مقاومتهایی که از نقاط بیان شده بایستی اندازه گیری شوند را محاسبه کنیم. ما فرض می کنیم که هر سه سیم پیچ دارای مقاومت یکسان RL هستند. حال فرض کنید که ما میخواهیم مقاومت بین گره های 1 و 2 را اندازه گیری کنیم. بدیهی است که بوبین گره های 2-3 و 3-1 با هم سری هستند. و مقاومت کل آنها 2RL می شود. علاوه بر آن، بوبین بین گره های 1-2 به صورت موازی با دو بوبین دیگر متصل شده است. از اینرو، مقاومتی که اندازه گیری خواهد شد نتیجه موازی کردن RL .و 2RL که به صورت زیر محاسبه می گردد. از فرمول بالا ما می بینم که اگر مقاومت هر بوبین 20 اهم باشد، مقاومتی که اهم متر انداره گیری می کند برابر خواهد بود با: 2/3 *20 یا 0.66*20 = 13.3 اهم بار دیگر، واضح است که سیم پیچها می توانند مستقیما از جعبه ترمینال موتور به اهم متر تصل گردند و یا اینکه از تجهیزات حفاظت موتور در تابلو برق این کار انجام شود. در هنگام کار از قطع بودن جریان برق از تابلوی برق اطمینان حاصل کنید. به طور خلاصه

  • شما بایستی در هنگام اندازه گیری از محل پایه های تخته ترمینال که به برق متصل می گردند مقاومت یکسانی ببینید.
  • بین پایه های تخته ترمینال و زمین یا بدنه الکتروموتور مطلقا اتصالی برقرار نباشد (مقاومت بی نهایت باشد)
  • مقاومت اندازه گیری شده بین پایه ها معادل 2/3 مقاومت هر سیم پیچی است.

در پایان شما اگر خواهان آشنایی با موتورهای تکفاز هستید می توانید " نحوه تست موتور تک فاز " و " تعمیر موتور تکفاز " را نیز مطالعه نمایید.

مرجع: www.pcbheaven.com

ویدئوی زیر در موسسه موتور درایو ساخته شده است و نحوه تست سیم پیچ موتور سه فاز را تشریح کرده است.

نظرات کاربران

Responsive image
حامد
1396/11/16

سلام آقای مهندس،ایا از روش عیب یابی از طریق مولفه جریان موتور هم مطلبی دارید ؟

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام حامد جان

در مورد روش عیب یابی از طریق مولفه های جریان مطلب مناسبی تا بحال پیدا نکرده ام. اما در حالت کلی برای روشهایی اینچنینی به تفکیک پذیری قابل توجهی از طیفهای هارمونیکی موجود در جریان موتور نیاز دارید. که به پروب جریان با کیفیت با پهنای باند نیاز می باشد. اسیلوسکوپ دیجیتال چند کاناله. و دریافت کننده اطلاعات و در نهایت یک پردازنده (کامپیوتر) نیز نیاز می باشد. و البته دانش خوب و مناسب. روشهای انچنینی قطعیت زیادی هم ندارند.

موید باشید.

Responsive image
علی
1396/11/12

چطور میشه فهمید سیم پیچی سالمه یا مشکل داره بدون باز کردن

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام علی جان

در کل روشی که توضیح داده شد به بازکردن سیم پیچی الکتروموتور نیازی نیست فقط با اندازه گیری مقاومت از طریق تخته می توان عمده مشکلات موجود در سیم پیچهای الکتروموتور سه فاز را تشخیص داد.

Responsive image
عماد
1396/07/03

با سلام جناب آقای مهندس کریمی چگونه می توان برق بدنه(دستگاه )" حاوی الکترو موتور سه فاز "که از طریق اینورتر ( درایو )تک فاز برق می گیرد را رفع کرد؟ ( با تشکر )

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام عماد جان

اطلاعات مساله شما مقداری کم است. یعنی موتور شما اتصال بدنه دارد. اگر این طور است باید سیم پیچی ترمیم گردد. و اگر بحث جریانهای گذرنده از شفت است مساله چیز دیگری می شود. در صورت نیاز با شماره تلفن موجود در صفحات سایت تماس بگیرید تا در صورت توانایی شما را بیشتر راهنمایی کنم.

Responsive image
حسن
1396/05/12

سلام اگه میشه درموردتست سالم بودن الکتروموتورهای ۱۶۰کیلووات بااهم مترومیگربه صورت ساده وروان بیان کنیدممنون مهندس

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام حسن جان

در مورد تست مقاومت عایقی ما یک مقاله جداگانه در وبسایت تحت عنوان "چگونه مقاومت عایقی موتور را اندازه گیری کنیم" داریم که می توانید مطالعه بفرمایید. 

Responsive image
سید مجید رجبی
1396/04/19

با سلام و خسته نباشید جناب مهندس راجع به تست میگر و دیگر تست ها که قبل راه اندازی موتور DC نیاز هست خواستم راهنماییم کنید با تشکر از سایت خوبتون

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام مجید جان

در مورد اندازه گیری مقاومت عایقی موتور در وبسایت یک مقاله با عنوان " چگونه مقاومت عایقی موتور را اندازه گیری کنیم" قرار داده شده است. تستهای دیگر موتورهای DC خیلی متنوع هستند که بایستی در جای خود مفصل شرح داده شوند. ولی اگر ضرورتا نیاز به راهنمایی دارید از شماره تلفن 09124309386 که در بالای سایت نیز درج شده است استفاده کنید پرسیدن یک سوال رایگان است.

Responsive image
فلاحی
1395/11/26

سلام .من یکسری اطلاعات کامل از نحوه تست موتورها بعد از سیم پیچی ،نیاز دارم .لطفا راهنمایی بفرمایید .ممنون

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

جناب فلاحی آزمونهای مورد نیاز برای صحه گذاری در استاندارد های IEC60034 آمده است. اگر نیاز می بینید. از شماره تلفن بالای صفحه اصلی استفاده کنید. تا 5 دقیقه رایگان پاسخگو هستم. و یا اینکه در بخش ارتباط با ما سوالات خود را با جزئیات کامل در میان بگذارید. پاسخگو هستم.

Responsive image
فرشاد
1395/10/24

سلام جناب مهندس خسته نباشید ازمطالب مفید وارزشمندتون کمال تشکر را دارم .

Responsive image
امیر
1395/09/20

جناب آقای مهندس کریمی سلام میخواستم توضیح مختصری از ترمینال یابی کلید ستاره مثلث بدید با تشکر

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

دوست عزیز سوال شما را خوب متوجه نشدم در صورت نیاز با شماره تلفن درج شده در بالای سایت تماس بگیرید.

Responsive image
حمید
1395/08/17

جناب آقای مهندس کریمی سلام مولتی متر مناسب برای تست الکتروموتورها و برق چه مدلی را پیشنهاد میکنید؟ ممنون میشوم اگر راهنمایی کنید با تشکر حسینی H6020@yahoo.com

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام، اکثر مولتی مترهایی که در بازار هستند برای کاربردهای عمومی خوب هستند. FLUKE ، HIOKI و برندهای دیگر که معتبر هستند مولتی مترهای با کاربرد عمومی خوبی دارند.من خودم SANWA اصل ژاپن CD771 خریدم. تست کردم با کیفیت است و برای کاربردهای عمومی مناسب است.

نظر خود را ثبت نمایید

CAPTCHA code