عیب یابی و تعمیر اینورتر

افزایش استفاده از اینورتر یا VFDها، تعمیر و نگهداری این تجهیزات را به یک چالش مهم تبدیل کرده است.در این مقاله روش های عیب یابی و تعمیر، تشریح شده است.

عیب یابی و تعمیر اینورتر

مقدمه

در بسیاری از تاسیسات تجاری و صنعتی، اتوماسیون هر فرآیند و کنترلهای مرتبط با آنها به مقدار قابل توجهی بر اساس الکتروموتورها یا موتورهای القایی و اینورترها یا همان درایوهای فرکانس متغیر (VFDs)است. اینورترها که درایوهای سرعت متغیر (ASD) نیز نامیده می شوند. به رایج ترین و مقبول ترین تجهیزات کنترل سرعت متغیر در این حوزه و همچنین تجهیزات خانگی تبدیل شده اند. به طور گسترده ای برای کنترل هواسازها، چیلرها، پمپها، کانوایره، فنها و کمپرسورها تا ماشینهای خیلی پیچیده با چند اینورتر مورد استفاده قرار می گیرند. افزایش استفاده از اینورتر یا درایوهای فرکانس متغیر(VFD) نگهداری و عیب یابی چنین تجهیزات صنعتی مهمی را در حال حاضر به یک چالش مهم برای نگهداری، عیب یابی و استفاده کارآمد و موثر از آنها جهت کاهش زمان خواب و از کار افتادن تاسیسات تبدیل کرده است.

البته پیشنهاد ما به شما این است که قبل از مطالعه مطلب ذیل، جهت اندکی آشنایی بیشتر لینک های " درایو فرکانس متغیر (VFD) چیست؟ " و " روش اتصال اینورتر به موتور " و " نحوه سیم کشی اینورتر (درایو فرکانس متغیر) " را نیز مطالعه نمایید.

در این مقاله قصد داریم به روشهای عیب یابی اینورتر (درایو فرکانس متغیر) با استفاده از یک مولتی چند منظوره بپردازیم.

توجه: درایو سرعت متغیر، درایو فرکانس متغیر، VFD، VSD ، درایو را در بین صنعتگران ایرانی عموما نحت عنوان اینورتر می شناسند. اینورتر یکی از اجزای درایو فرکانس متغیر می باشد.

 

درایو سرعت متغیر چیست؟

 اجزای سازنده درایو سرعت متغیر

شکل 1 - اجزای سازنده درایو سرعت متغیر

 

تعریف

درایوهای سرعت متغیر یا اینورترها کنترل کننده الکترونیکی هستند که برای کنترل سرعت موتور الکتریکی استفاده می شوند. موتور الکتریکی می تواند موتور القایی یا موتور سنکرون باشد. درایو های سرعت متغیر یا اینورترها سرعت موتور القایی را با تغییر دادن فرکانسو ولتاژ تغذیه موتور تغییر می دهند. اینورترها یا درایو های فرکانس متغیر با عنوان درایو های با فرکانس قابل تنظیم (AFD) ، درایوهای با سرعت قابل تنظیم(ASD)، درایوهای سرعت متغیر (VSD)، مبدل فرکانس (FC) ، میکرو درایوها و درایوهای اینورتر نیز شناخته می شوند.درایو سرعت متغیر در مقایسه با گزینه مد بهره بردای سرعت ثابت انرژی کمتری استفاده می کند. به طور نوعی، شما می توانید 20 تا 50 درصد از انرژی را با استفاده از درایو سرعت متغیر (اینورتر) در کاربریهای فن و پمپ صرفه جویی کنید.

سه جز اصلی یک اینورتر به شرح زیر است.

واحد مدار یکسوکننده

در ابتدا اینورتر (درایو سرعت متغیر) برق ورودی AC را با استفاده از پل دیوید تمام موج سه فاز به برق DC طبقه میانی تبدیل می کند.

واحد مداریِ DC (باس DC)

سپس برق DC میانی را در خازنهای توان بالا که قادر هستند ولتاژ و بار زیادی را برای چند دقیقه در خود نگهداری کنند ذخیره می کنند.

واحد مداری وارونگر (Inverter)

و در پایان، واحد اینورتر برق ولتاژ مدار DC را گرفته و به برق سینوسی AC تبدیل می کند که م تواند بوسیله موتور AC استفاده شود. اینورتر از تکنیکهای مدولاسیون پهنای باند جهت ایجاد ولتاژ AC سه فاز در خروجی برای موتور استفاده می کند.

اما عیب یابی درایو سرعت متغیر یا اینورتر معمولا یک چالش است. اینورتر (درایو) ترکیب پچیده ای از قطعات الکترونیک قدرت و مدارات الکترونیکی حساس است.

عیب یابی یک اینورتر (درایو سرعت متغیر)

وقتی اینورتر از کار می افتد. به خاط داشته باشید موارد مقدماتی را چک کنید( صفحه نمایش کنترل کننده، اتصالات و دماها)، موتور را چک کنید، و درایو را چک کنید تا شواهدی بدست بیاورید که کدام بخش از درایو مشکل دارد. بهترین راه برای عیب یابی اینورتر (درایو فرکانس متغیر) بازبینی و بررسی با چشم است. گرد و غبار و زنگار ایجاد شده بر روی هیت سینک درایو را تمیز کنید. سپس سفت و محکم بودن تمامی سیمهای اتصالات را چک کنید. اتصالات شل در سیم کشی درایو در مسیر عبور برق ورودی و اتصال به موتور از دلایل اصلی خرابی اینورتر هستند.

برق سه فاز ورودی باید مورد بررسی قرار بگیرد و نباید انحرافی بیش از 5% از مقدار نامی خود داشته باشد. ولتاژ خط نامتقارن می تواند باعث مشکلات قابل توجهی در درایو گردد. و در ادامه ولتاژ و جریان خروجی های درایو را چک کنید. مشکل در ورودی ها به درایو می تواند باعث مشکلات متعدد گردد. یک درایو یا اینورتر می تواند بدلیل سرج و شکم دادن ولتاژدچاراضافه ولتاژ و زیر ولتاژ بودن شده و از مدار خارج شود یا شاید بدلیل خطاهای مرتبط با موتور مانند اضافه بار قطع گردد.

اگر پس از بررسی ظاهری و چشمی مشکل همچنان پابرجا بود، تعدادی راهکار در زیر ارائه شده است که در جهت عیب یابی اینورتر یا درایو سرعت متغیر می تواند مفید واقع شود.

مرحله یک: یکسو کننده ورودی را چک کنید.

قبل از شروع به کار، همیشه به خاطر داشته باشید که برق را قطع کنید و منتظر باشید تا ولتاژ باس DC تخلیه شده و مدار بدون ولتاژ باشد. یک مولتی متر دستی تهیه کرده و پروب آن را روی باس DC وصل کنید. سلکتور انتخاب رنج مولتی متر را بر روی مد تست دیود قرار دهید. سیم رابط مشکی را از ترمینال منفی مولتی متر به مثبت باس DC که که معمولا با "+" برچسپ خورده است یا نزدیک ترمینالهای برق متصل کنید. اگر مطمئن نیستید به دفترچه راهنمای سازنده مراجعه کنید یا با سازنده تماس بگیرید.

سپس، سر سیم یا پروب قرمز رنگ را به هر کدام از سه فاز ورودی برای چک کردن دیود یکسو کننده متصل کنید. شما در این حالت افت ولتاژ بایاس مستقیم دیود (0.3 ولت تا 0.6 ولت) را بر روی هرک دام از ترمینالها قرادت می کنید. سپس شما می توانید سر پروب قرمز رنگ مولتی متر را بر روی پلاریته منفی باس DC قرار دهید. این معمولا با علامت "-" بر روی آن برچسپ خورده و نزدیک ترمینالهای برق قرار دارد سر پروب مشکی رنگ مولتی متر که به ترمینال منفی متصل است را بر روی هر کدام از سه فاز ورودی قرار دهید و در جستجوی افت ولتاژ دیود در بایاس مستقیم باشید. اگر شما در بایاس مستقیم و معکوس تحت پیکر بندی که در بالا ذکر شد یک عدد را خواندید، پل دیودی ورودی اتصال کوتاه شده است. ولی اگر شما در هر دو بایاس مستقیم و معکوس با مدار باز مواجه شدید، آنگاه احتمالا دیودها سوخته یا مدار باز شده اند. از شکلهای زیر کمک بگیرید.

 تست دیودهای یکسو کننده بالایی

تست دیودهای یکسو کننده پایینی

 

 

مرحله دو: خروجی اینورتر یا درایو سرعت متغیر را چک کنید. 

سیم رابط قرمز مولتی متر را به منفی "-" باس متصل کرده و سیم رابط مشکی مولتی متر را به هر کدام از سه ترمینال های خروجی به موتور متصل کنید. شما بایستی مجددا افت ولتاژ بایاس مستقیم را قرائت کنید. حالا، ترتیب را برعکس کنید با قرار دادن سر سیم مشکی مولتی متر بر روی "+" باس dc و سر سیم قرمز مولتی متر بر روی هر کدام از ترمینالهای خروجی موتور، منتظر افت بایاس مستقیم دیود باشید. اگر شما در هر دو بایاس مستقیم و معکوس تحت پیکر بندی اشاره شده در بالا، قرائت داشته باشید، خروجی اتصال کوتاه شده است و اگر شما مدار باز ببینید آنگاه قطعات خروجی آسیب دیده یا فیوز باس dc مدار باز شده است. به صورت فیزیکی تجهیزات خروجی را بازرسی کنید. آنها می توانند در عملکرد خود شکست بخورند یا حتی می توانند از نظر فیزیکی منفجر شده باشند، اما ما همچنان افت ولتاژ دیود را قرائت کنیم. (یعنی قرائت افت ولتاژ به تنهایی کافی نیست) به شکلهای زیر توجه کنید.

تست دیود های محافظ خروجی پایینی

تست دیودهای محافظ خروجی بالایی

 

مرحله سوم: خازنهای باس DCرا چک کنید

در ابتدا، از نظر ظاهری و فیزیکی خازنها را برای یافتن علائم آسیب دیدگی نظیر ترک خوردن یا بدشکل و دفرمه شدن محفظه بررسی کنید، یا اینکه بررسی شود فیش های خازن در بالای آن شل شده یا به داخل فرو رفته نباشد. سپس، مولتی متر را برای اندازه گیری مقاومت تنظیم کرده و مقاومت دو سر خازن را همان گونه که در شکل 10 نشان داده است اندازه گیری کنید. برای خازنی که اتصال کوتاه شده باشد قرائت مولتی متر نزدیک به عدد 0 اهم خواهد بود. در این حالت شما نباید اتصال کوتاه قرائت کنید (اتصال کوتاه نشان دهنده خراب بودن خازن است). اگر درایو فرکانس متغیر چندین خازن دارد، ممکن است یکی از آنها باز باشد، تنها روش قطعی برای پی بردن به آن قرار دادن اسیلوسکوپ بر روی باس DCبرای دیدن ریپل ولتاژ است. اخطار، یک چنین آزمونی که تحت ولتاژ انجام می گیرذد بایستی توسط تکنسین ها و مهندسین آشنا با یک چنین تستهایی بر روی مدارهای با انرژی بالا انجام گیرد.

 تست خازن باس دی سی برای یافتن خرابی

 

 

 مرحله چهارم: منبع تغذیه داخلی را چک کنید.

فرض کنید که چکهای قطع بودن برق را گذرانده اید، انگاه برق را به درایو اعمال کنید. در اغلب درایوها، توان از طریق تعداد یک یا بیشتر از منابع تغذیه سوئیچینگ به باسDC تامین می گردد. یک بررسی سریع این مورد این است که اطمینان یابیم نور صفحه کلید روشن شده است، اگر این طور نباشد منبع تغذیه سوئیچینگ شما خراب شده است.

مرجع

1- Troubleshooting a Variable Frequency Drive/ Newsletter from Agilent Technologies

نظرات کاربران

Responsive image
خسروی
1397/09/09

سلام مهندس من اینورتر دارم ال اس ig5 ولتاژ ورودی وصل میکنم روشن میشه صفحه ام روشن میشه اما خروجی که به سر موتور وصل میشه نمیده ؟؟

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام آقای خسروی

در صورتیکه خروجی نمی دهد احتمالا یک پیغام خطا ظاهر می شود به لیست خطاهای موجود در دفترچه درایو مراجعه کنید و سعی کنید مشکل را پیدا کنید.

Responsive image
خلیلی
1397/09/09

سلام مهندس جان یک اینورتر ال اس is5 داریم وقتی استارت میزنیم روشن میشود بلافاصله خاموش میگردد خطای نشان نمیدهد مشکل چیست لطفا راهنمایی فرمایید.

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

اینورتر را از الکتروموتور یا هر باری جدا کرده و مجددا راه اندازی کنید. در صورتیکه مجددا خاموش شد احتمالا منبع تغذیه داخلی آن آسیب دیده است.

Responsive image
امید
1397/07/10

با سلام درایو 200kw برند الپرو مدتی است با وجود عدم تغییر ولتاژ و جریان و فرکانس در حین کار به دلیل فالت اندر کارنت متو قف میشه ممنون میشم راهنمایی کنید

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام امید جان

متاسفانه با این درایو کار نکرده ام. نمی توانم کمکی کنم.

Responsive image
مهدی
1397/05/14

سلام مهندس من یه درایو1.5کیلووات ال اس دارم اصلا روشن نمیشه مشکلش چی میتونه باشه؟ ممنون میشم. راهنمایی کنید

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سیم رابط و در ادامه تغذیه ورودی را چک کنید.

Responsive image
رضا عابدی
1397/04/27

سلام. من یک درایو 75 کیلو وات دانفوس دارم. آلارم هت سینک میدهد علت چیه. باتشکر.

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام رضا جان

به دفترچه راهنمای درایو مراجعه کنید معمولا در این مواقع فن درایو آسیب دیده است و یا هیت سینک و یا فن دچار غبار گرفتگی و آلودگی می باشند و یا منافذ عبور هوا مسدود و یا گرد و غبار گرفته است. مشکلات آن را برطرف کنید. تمیزکاری انجام بدهید و در صورتیکه فن آسیب دیده است با یک فن جدید تعویض کنید.

Responsive image
سعدی
1397/04/26

با عرض سلام محضر مهندس گرامی ی درایو میکرو دانفوس داریم که جهت بوستر پمپ مورد استفاده قرار ميگيره درایو از لوگو فرمان ميگيره به محض فرمان دادن از سمت لوگو خطای اتصال کوتاه ميده ممنون ميشم راهنمایی بفرمایید

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام درایو را با یک موتور دیگر بصورت دستی و یا با ولوم موجود بر روی درایو تست کنید در صورتیکه خطا مشاهده کردید درایو در سوئیچها دچار مشکل شده است.

Responsive image
کامران
1397/04/26

سلام چطور میشه یک درایو سه فاز رو با برق تک فاز تست کرد برای تعمیرات . ایا با یک ترانس 600 ولت dc میتونم این کار رو انجام بدم . ممنونم

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام کامران جان

ما ترانس DC نداریم اگر منظور شما از ترانس DC همان منبع تغذیه DC و یا ترانسی است که خروجی آن DC شده است در صورتیکه باس DC در اختیار شما قرار داشته باشد بله این کار را می توانید انجام بدهید.

Responsive image
جلال محبی
1397/04/25

سلام من یک نوع درایو دارم که مخصوص آسانسور هست و حدود ده ساله که کار می‌کنه و بدنه اون تماما فلزیه و هیت سینک هم به Igbt متصل ،ولی احساس میکنم بیشتر از حد معمول هست سینک داغ میشه با وجود اینکه درایو سالم هست و کار می‌کنه و ده سال از عمرش میگذره قصد دارم خازن هاشو و خمیر سیلیکون igbt رو تعویض کنم آیا این کار نیاز هست انجام بدم یا خیر؟ و مورد دوم هم اینکه سازنده برای درایو فن نداشته ،میخواستم بدونم فن فقط برای خنک کردن هست سینک لازمه ،یا برده‌ای داخل هم نیاز به فن دارد? باتشکر

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام جلال جان

در مورد آسانسور کاربری آن معمولا پیوسته نیست و موتور مورد استفاده نوع S4 است یعنی مدتی کار می کند و مدتی استراحت دارد که در این مدت استراحت موتور و البته درایو خنک می شود. اینکه در درایو از فن استفاده کند یا خیر کاملا به طراح آن بستگی دارد. به نظر من شما به مدارات الکترونیکی درایو دست نزنید فقط گرد و خاک محل عبور هوا را پاک کنید و اجازه بدهید که راحت تر خنک کاری شوند. با توجه به اینکه 10 سال است که در حال کار است این حرارت آسیبی به درایو وارد نمی کند.

Responsive image
مهدی
1397/04/04

سلام وقتتون بخیر مهندس.یه لینورتر مدل ls600 دارم که در محیطی گرد غباری بوده.و دچار تغییر فرکانس میشه و دور موتور هی بازی می کنه.باتمیز کردن هیت سینک و سیلیکون زدن مجدد به مدت نیم ساعت درست شد ولی مجددا به حالت قبل برگشت.علت میتونه به ضعیف شدن فن باشه؟.لطفا راهنمایی بفرمایید.باتشکر

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام مهدی جان

عوامل مختلفی می توانند در این مورد سهیم باشند. از تغییر در فرکانس فرمان تا خراب شدن یکی از سوئیچها و همچنین درست کار نکردن فن هم می تواند باعث عملکرد مدارات حفاظتی اینورتر و عملکرد آنها شود. هر فرضی را باید آزمون کرد.

Responsive image
علی
1397/01/28

سلام تشکر از مطالب مفید شما یک اینورتور ۳۵ کیلو وات دلتا B هست که وقتی روشن میکنم بعد از چند ثانیه ارور افزایش گرما رو میده و متوقف میشه من فنها رو چک کردم درسته در هیچ بخشی گرما یا سوختگی دیده نشده و اینورتور را کاملا پاک کردم حتی زیر RGBT ها رو نیر سیلیکون زدم و در اخر سنسور حرارتی رو هم جدا کردم ولی ارور افزایش گرما از بین نرفت لطفا منو راهنمایی کنین ممنون میشم مهندس

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

مبدل یکسو کننده ورودی را چک کنید و IGBT ها را هم تست کنید در صورتیکه کنترل کننده دارای مشکل باشد به نقشه های سازنده نیاز دارید. به نمایندگی این درایو مراجعه کنید.

Responsive image
حمید
1396/12/25

سلام بر مدیر محترم سایت. آقای مهندس من میخوام تعمیر درایو رو یاد بگیرم. نمی دونم از کجا شروع کنم. اگر راهنمایی در این زمینه دارید ممنوم میشم. با تشکر

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام حمید جان. تعمیر درایو جدای از مدارات الکترونیک و الکترونیک قدرت نیست. شما باید بلوکهای سازنده مداردات مختلف یک درایو را بشناسید و با کمک نقشه هایی که سازنده منتشر می کند می توانید درایو را تعمیر کنید. برخی از موسسات نیز دوره هایی در این زمینه برگزار می کنند از کیفیت دوره ها اطلاعی ندارم. موید باشید.

Responsive image
مهدی
1396/11/30

باسلام درایو کنترل سرعت ما صفحه نمایشش روشن نمیشه لطفا راهنماییم کنید ممنون

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام مهدی جان

احتمالا منبع تغذیه دستگاه آسیب دیده است. آن قسمت را بررسی کنید.

Responsive image
مهدی
1396/11/09

با سلام علت عدم افزایش فرکانس در فرکانس های درخواستی بالای 80 در صد چیست ؟ با تشکر

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام. احتمال دارد بدلیل محدودیتهایی که در پارامترهای دیگر درایو نظیر مقدار جریان حداکثر قرار داده اید،  باشد.

Responsive image
داریوش دلبری
1396/11/01

باسلام من عیب یابی اینورتورو مطالعه کردم در قسمت چهارم فرمودین منبع تغذیه سویچینگ خراب است این منبع در کدام سمت واقع شده ممنون میشم راهنمایی کنید

Responsive image
محمدرسول کریمی(مدیر سایت)

سلام داریوش جان

در قسمت چهارم در مورد منبع تغذیه داخلی صحبت شده است هر مدار کنترلی به یک تغذیه مناسب نیاز دارد. این با تغذیه باس DC فرق دارد اگر مانیتور شما روشن نمی شود و اصلا کلیدهای فرمان عمل نمی کنند احتمال دارد این قسمت آسیب دیده باشد.

Responsive image
MWeb
1396/05/23

ممنون مهندس...

نظر خود را ثبت نمایید

CAPTCHA code