دستورالعمل هایی برای تعمیر و نگهداری الکتروموتور

دستورالعمل هایی برای تعمیر و نگهداری الکتروموتور

دستورالعمل هایی برای تعمیر و نگهداری الکتروموتور

کارایی در زمان بازسازی

برای هر کارگاه تعمیر الکتروموتور دو چالش اساسی وجود دارد. چالش اول تعمیر تجهیزات به درستی  و دوم اینکه اینکه به مشتری هایشان با استفاده از تست های لازم و کافی و مستنداتی ارائه کنند که نشان دهد بازده کاری موتور در مقدار پیش از تعمیر خود حفظ شده است.  پیروی از دستورالعمل هایی با عنوان بایدها و نبایدها به شما در غلبه بر هردو چالش بالا کمک خواهد کرد.

مطالعات متعددی در تعمیر و نگهداری الکتروموتور برای تعیین اثر بازپیچی الکتروموتور بر روی بازده آن انجام شده است. این مطالعات چندین متغیر مختلف که می تواند بر روی راندمان موتور بازپیچی تاثیر بگذارد را مشخص کرده است، که شامل: دمای از اضمحلال هسته، طراحی سیم پیچی، نوع یاتاقان، فاصله هوایی و مقاومت سیم پیچ است. دستورالعمل های زیر درنتیجه این مطالعات استخراج شده اند، به این نتیجه رسیده اند  که در هردو نوع موتور با راندمان استاندارد و راندمان بالا می توان بازده موتورهای بازپیچی و بازسازی شده را در مقدار مناسب ثابت نگه داشت.

برای اطمینان از این که موتور در هنگام بازپیچی شدن راندمان خود را حفظ می کند، EASA همچنین به شدت توصیه می کند که مراکز تعمیر موتور و نگهداری الکتروموتور در هنگام تعمیر دستگاههای محرک الکتریکی کاملا از "باید" و  "نبایدهای" توصیه شده توسط این موسسه پیروی کنند. این دستورالعمل ها شامل ارزش ایمنی (بر اساس داده های موجود ) وانجام کار به روش های درست، در هر دو نوع الکتروموتور با راندمان معمولی (استاندارد) و راندمان بالا می باشد. مطالعات بیشتر در این مورد ادامه داشته و در آینده و در ویرایشهای بعدی این توصیه ها تکمیل تر خواهد شد.

بایدها :

1-      برنامه تضمین کیفیت داشته باشید.

2-      یک برنامه کالیبراسیون اجرا کنید و با دقت تمام تجهیزات اندازه گیری و آزمایش را کالیبره کنید.

3-      قبل و پس از لخت کردن هسته استاتور تست هسته استاتور را انجام دهید.

4-      همه ورقه های معیوب را تعمیر و یا تعویض کنید.

5-      قبل از تغییر طرح سیم پیچ، تاثیر این تغییر بر بازده موتور را ارزیابی کنید.

6-      مقاومت سیم پیچ و دمای اتاق را اندازه گرفته و ثبت کنید.

7-      مقدار جریان و ولتاژ را در حین تست نهایی اندازه بگیرید و ثبت کنید.

نبایدها :

1-      هسته استاتور را بیش از حد گرم نکنید.

2-      از شعله مستقیم (با مشعل) برای تخلیه سیم پیچ استاتور استفاده نکنید.

3-      هسته آهنی را سندبلاست نکنید.

4-      هنگام سوهان کاری یا سنگ زنی ( سندبلاست )، ورقه ها را به هم متصل (short) نکنید.

5-      با تراشکاری و باربرداری از روتور فاصله هوایی را افزایش ندهید.

6-      مقاومت سیم پیچ استاتور را افزایش ندهید (با کم کردن قطر سیم و یا افزایش طول کلاف)

7-      با آج زنی، چکش کاری و ضربه زدن یا رنگ آمیزی اطراف و داخل یاتاقان آن را خراب نکنید.

8-      پیش از هماهنگی و قرارداد با مشتری در مکانیک ماشین تغییرو بهبود انجام ندهید.

در ادامه هر یک از نکات فوق تشریح شده است.

بایدها :

1- برنامه تضمین کیفیت داشته باشید.

مطمئن شوید که تامین کنندگان شما آن چیزی را که شما سفارش داده اید به دستتان میرسانند. سیم های خود را اندازه گیری کنید تا مطمئن گردید قرقره های سیم بدرستی سفارش گذاری شده اند. سر سیم ها  و مواد عایق را بررسی کنید و از درست بودن سایز آنها مطمئن شوید. نتایج آزمایشات خود ، و بخصوص چرخه گرما دادن در هنگام لخت کردن موتور و سپس پختن لاک سیم پیچ جدید را مستند کرده و حفظ کنید. وارنیش ها  را در فواصل زمانی توصیه شده توسط سازنده وارنیش تست کنید.

2- یک برنامه کالیبراسیون اجرا کنید و با دقت تمام تجهیزات اندازه گیری و آزمایش را کالیبره کنید.

دستگاه های خود را حداقل سالی یک بار کالیبره کنید این کار بایستی توسط موسسه های کالیبراسیون مجاز که مجوز خود را از سازمان ملی استاندارد ایران یا سازمان های بین المللی مشابه دریافت کرده اند انجام شود. از ابزار تستی که مقدار true rms را بخواند، استفاده کنید چونکه احتمال دارد ولتاژ و جریان هسته حاوی هارمونیک باشند.

3- قبل و پس از لخت کردن هسته استاتور تست هسته استاتور را انجام دهید.

مقادیر قرائت شده تست در قبل و بعد ازلخت شدن هسته را ثبت کنید و آنها را برای مشتری تان نگه دارید تا به آنها اثبات کنید که شما به هسته آسیب نرسانده اید. اگر شما تست کننده یا آزمونگر هسته ندارید طرح کلی در یادداشت فنی 17، EASA (همچنین در بخش 8 کتابچه راهنمای فنی EASA آمده است ) را دنبال کنید. برای تست تلفات هسته با استفاده از این روش، شما باید یک واتمتر تک فاز را در مدار وصل کنید. شما همچنین باید ولتاژ القاء شده را به مقدار مورد استفاده در محاسبات خود تنظیم کنید. همچنین لازم است مطمئن شوید که بوبین مورد استفاده برای آزمایش "قبل" (از لخت کردن هسته) دقیقا مشابه همان بوبین و کلافی باشد که در آزمون قبل از لخت کردن هسته استفاده کرده اید.

شکل  : تست هسته استاتور

هسته استاتور را قبل و بعد از برداشتن سیم پیچ ها تست کنید، از تستر تجاری یا روش مشخص شده در کتابچه راهنمای فنی EASA خود استفاده کنید. نسخه ای از چاپ کامپیوتری یا سوابق تست را به مشتری بدهید، تا اطمینان حاصل کند که شما به هسته آسیب نزده اید.

4- همه ورقه های معیوب را تعمیر و یا تعویض کنید.

تمام ورقه های اتصال کوتاه شده را از استاتور جدا کنید. در هنگام بازسازی هسته در یک سمت ورقه ها از لاک مناسب استفاده کنید. لاک را در درجه حرارت توصیه شده بپزید، و یک طرف بدون رنگ را در برابر یک طرف که رنگ آن خشک شده است قرار دهید. اگر لمینت های جدید باید کوتاه شوند ( بریده شوند )، یک نمونه را برای تامین کننده تان بفرستید. اطمینان حاصل کنید که تلفات در لمینت های جدید باید برابر یا کمتر از لمینت های اولیه باشد.

5- قبل از تغییر طرح سیم پیچ، تاثیر این تغییر بر بازده موتور را ارزیابی کنید.

قبل از تغییر سیم پیچ از متحد المرکز به زنجیری (حلقوی هم می گویند) یا بالعکس، مشخص کنید این تغییر چه اثری بر بازده الکتروموتور خواهد داشت. این نوع تغییر می تواند باعث کاهش تلفات سرگردان و افزایش مقاومت سیم پیچ شود. از تبدیلی که باعث کاهش سطح مقطع کلی هادیها (سیمها)، افزایش متوسط طول تعداد دور کلافها و یا بر مقاومت کلی سیم پیچی اثر خواهد داشت اجتناب کنید. غیر این صورت بر روی مقاومت کلی سیم پیچ تاثیر می گذارد. تبدیل نادرست ممکن است ویژگی های علاوه بر بازده موتور دیگر مشخصات آن را هم تغییر دهد. گاهی اوقات امکان بهبود بازده هنگام تغییر یک سیم پیچ دو لایه متحد المرکز به سیم پیچی زنجیری وجود دارد. قبل از انجام این کار اثرات تغییرات سیم پیچ را ارزیابی کنید.

6- مقاومت سیم پیچ و دمای اتاق را اندازه گرفته و ثبت کنید.

از آنجا که مقاومت تحت تاثیر دما است، مقدار مقاومت و دمای سیم پیچ را اندازه بگیرید و ثبت کنید.

7- مقدار جریان و ولتاژ را در حین تست نهایی اندازه بگیرید و ثبت کنید.

آمپر و ولتاژ هر فاز را اندازه بگیرید و ثبت کنید. ولتاژ در خطوط برق قدرت با مقدار بار تغییر می کند، بنابراین فرض نکنید که یک ولتاژ ثابت و مشخصی دارید. ولتاژ بالا باعث افزایش جریان بی باری می شود. ولتاژ نامتعادل باعث عدم تعادل در جریان می گردد میزان عدم تعادل جریان از عدم تعادل ولتاژ بیشتر خواهد بود. اگر جریان ها نامتعادل باشند، سه سر سیم موتور را در ترمینال موتور یا در فاز ورودی به گونه ای جابجا کنید که جهت چرخش موتور تغییر نکند. موتور را مجددا تست کنید، بررسی کنید که سیم پیچ دارای جریان زیاد با تغییر سیمهای خروجی موتور تغییر می کند یا در همان فاز باقی می ماند. اگر در همان فاز باقی ماند موتور درست کار می کند. و در غیر اینصورت احتمالا موتور ایراد دارد. از درستی اطلاعات ثبت شده مطمئن گردید و آنها را ذخیره کنید.

 نبایدها :

1- هسته استاتور را بیش از حد گرم نکنید.

مطالعات انجام شده توسط EASA در مورد هسته مغناطیسی موتور نشان می دهد که اثرات درجه حرارت سوختن بستگی به نوع عایق لمینیت دارد. در دماهای پایین تر مواد آلی (C3) نسبت به مواد معدنی (C5)، تمایل بیشتری به شکستن و تجزیه شدن دارند. نتیجه قابل توجه این است که تخلیه کردن استاتورها (از سیم پیچ) در دمای بالا به پوشش اصلی لمینیشن ( لایه لایه های استاتور ) آسیب می رساند. که باعث اتصال کوتاه شدن ورقه ها به یکدیگر و افزایش تلفات هسته می شود. به همین این دلیل، EASA توصیه می کند که حداکثر دمای هسته (قطعه) از 680 درجه فارنهایت (360 درجه سانتیگراد) برای مواد آلی و 750 درجه فارنهایت (400 درجه سانتیگراد) برای صفحات هسته با مواد معدنی تجاوز نکند. اگر در مورد نوع صفحه هسته مورد استفاده در یک موتور خاص شک دارید، با سازنده موتور تماس بگیرید. به راهنمای فنی EASA، بخش 1 مراجعه کنید. جهت جلوگیری از گرمای بیش از حد در هنگام بارگذاری کوره، به توصیه های تولید کننده کوره توجه کنید. کوره های مختلف برای کارکردهای مختلف طراحی شده اند برای اطلاع از درستی نحوه استفاده با سازنده تماس بگیرید. استاتورها را بر روی یکدیگر قرار ندهید ( کپه نکنید ) و یا استاتورهای کوچک را در داخل استاتورهای بزرگتر قرار ندهید. کوره ها باید مجهز به یک دستگاه اسپری آب باشند که اگر چیزی درون کوره شعله ور شد ، یا اگر دمای بخشی از آن بیش از مقدار تعیین شده گردید به صورت خودکار فعال شود. دمای اجزای مختلف، که می تواند بسته به محل درون کوره متفاوت باشد، باید با یک ثبت کننده نمودار دما پایش شود.

2- از شعله مستقیم (با مشعل) برای تخلیه سیم پیچ استاتور استفاده نکنید.

استفاده از حرارت کنترل نشده، صفحه های هسته را تخریب می کند و باعث تاب دار شدن ورقه ها می شود.

3- هسته آهنی را سندبلاست نکنید.

پرتاب با شن و ماسه یا سایر مواد سخت می تواند باعث ایجاد خوردگی بین لمینت ها در زوایای خاص شود. خوردگی لمینت ها تلفات هسته را افزایش می دهد. از دانه های شیشه ای، پوسته گردو، چوب ذرت یا مواد مشابه استفاده کنید.

4- هنگام سوهان کاری یا سنگ زنی ( سندبلاست )، ورقه ها را به هم متصل (short) نکنید.

اگر این روش بصورت نادرست انجام شود، می تواند باعث اتصال کوتاه بین ورقه ها شود، در نتیجه تلفات هسته افزایش می یابد. هنگام برداشتن لاک سیم پیچی از استاتور پس از پختن، مراقب باشید باعث افزایش قطر سوراخها یا اتصال کوتاه شدن ورقه ها نشوید.

5- با تراشکاری و باربرداری از روتور فاصله هوایی را افزایش ندهید.

بزرگ کردن قطر سوراخ استاتور یا ماشین کاری و باربرداری از روتور طول فاصله هوایی را افزایش می دهد. این مورد جریان مغناطیسی ( نه بار )  بیشتری را تولید می کند و ممکن است باعث افزایش تلفات هسته گردد.

6- مقاومت سیم پیچ استاتور را افزایش ندهید (با کم کردن قطر سیم و یا افزایش طول کلاف).

پس از برداشتن پوشش لاکی سیم، اندازه سیم را با استفاده از یک میکرومتر به دقت اندازه بگیرید. از آنجاییکه بسیاری از تولید کنندگان موتور امروزه از سیم های غیر رند و سفارشی در سیستم متریک برای تولید موتور استفاده می کنند. مبنای انتخاب سیم را بر اساس قطر سیم در نظر نگیرید. سیمها را به گونه ای انتخاب کنید که کل مساحت دایره ای هادی های مورد استفاده کاهش نیابد. در تعداد دور سیم پیچی به هیچ وجه دست نبرید و آن را تغییر ندهید. قبل از تخریب سیم پیچ، ابعاد سیم پیچ را با دقت اندازه گیری وثبت کنید: قطر داخلی سرکلاف؛ ارتفاع سر کلاف، طول هسته و قطر خارجی سرکلاف را اندازه گیری و ثبت کنید. تعداد دور سیم پیچی را شمارش کنید.  دورها را در یک گروه کامل بشمارید. اگر تعداد دورهای متفاوتی را در کلاف های یک گروه دیدید، گروه دیگری را برای یافتن یک الگوی مشابه چک کنید. هنگام ساخت کلاف های جایگزین، پس از پیچیدن اولین گروه از کلافها قطر سیم را اندازه بگیرید. تنش بیش از حد می تواند باعث کشیدگی سیم شدن و طول آن را افزایش دهد در نتیجه قطر آن کاهش می یابد و مقاومت و تلفات مسی استاتور افزایش می یابد.

7- با آج زنی، چکش کاری و ضربه زدن یا رنگ آمیزی اطراف و داخل یاتاقان آن را خراب نکنید.

محل قرارگیری یاتاقان باید صاف و بدن دندانه باشد، با چکش ضربه نخورد یا رنگ نشود چونکه باعث مشکل در کارکرد موتور خواهد شد، شل بودن یا گشاد بودن نشیمنگاه یاتاقان باعث افزایش تلفات اصطکاکی و خرابی زودهنگام یاتاقان می شود.   

8- پیش از هماهنگی و قرارداد با مشتری در مکانیک ماشین تغییرو بهبود انجام ندهید.

تغییر در فن موتور می تواند بر سیستم خنک کننده موتور تاثیر منفی بگذارد و ممکن است درجه حرارت آن را افزایش دهد. اصلاح ساختار مکانیکی بر روی بلبرینگ ها و درزگیری و مهر و موم کردن آن می تواند باعث بر روی تلفات اصطکاکی تاثیر بگذارد. تغییر در مواد شفت نیز می تواند بر تلفات هسته روتور تاثیر بگذارد. در نتیجه هر کدام از موارد فوق پتانسیل کاهش راندمان را دارند.

نتیجه :

پیروی از دستورالعمل های فوق و بکارگیری آنها در تعمیر و نگهداری الکتروموتور مطابق با توصیه های EASA برای تعمیر ماشین آلات دوار کمک خواهد کرد. و همچنین اطمینان ایجاد می کند که موتورهای شما با حفظ بازده پیشین بازسازی و تعمیر شده اند. با پیروی از این دستورالعمل ها، شما مستندات مناسب برای نشان دادن کیفیت کار خود به مشتریانتان را خواهید داشت.

منبع :        یادداشت فنی شماره 16 EASA         و       www.easa.com

 

نظرات کاربران

نظر خود را ثبت نمایید

CAPTCHA code